Web tasarımı, kalitesi teslimden önce anlaşılamayan hizmetlerden biri. Görüşme sırasında herkes benzer şeyler söyler; fark, teslimden sonra ortaya çıkar. Aşağıdaki sekiz başlık, o farkı önceden görmenizi sağlayacak sorulardan oluşuyor.
Cevapların içeriği kadar cevaplama biçimi de bilgi verir: net sorulara net cevap veremeyen bir ekip, proje sırasında da net olmaz.
1. Portföyü görselden değil adresten okuyun
En sık yapılan hata, portföy sayfasındaki güzel görsellere bakıp geçmek. Ekran görüntüsü tasarım fikri verir; sitenin gerçekten yayında olduğunu, hızlı açıldığını ve mobilde çalıştığını kanıtlamaz.
Yapılacak iş basit: her iş için canlı adres isteyin. Sonra o adresi açın ve şunlara bakın:
- Site bugün hâlâ ayakta mı, yoksa kapanmış mı?
- Telefonunuzda kaç saniyede açılıyor?
- Menü, form ve telefon bağlantısı mobilde çalışıyor mu?
- Site hâlâ o ajansın yaptığı hâlde mi, yoksa sonradan baştan mı yazılmış?
Bir ajansın kaç iş yaptığından çok, kaçının bugün açılabildiği önemlidir. Kendi portföyümüzde 39 markadan 31’inin canlı adresini doğrudan paylaşıyoruz; 10 müşterinin sitesinde ise altbilgide imzamız duruyor ve bu, bizden bağımsız olarak o siteden doğrulanabilir.
2. İşi kim yapacak?
Görüşmeye gelen kişi ile kodu yazan kişi aynı olmayabilir. Bu tek başına kötü değil — ama bilmelisiniz.
Sorulacaklar: proje sırasında muhatabım kim olacak, tasarım ve yazılım aynı ekipte mi, iş kısmen dışarıya mı veriliyor, teslim sonrası aynı kişiye ulaşabilecek miyim? Zincir uzadıkça küçük bir düzeltmenin süresi de uzar.
3. Sahiplik: en kritik ve en çok atlanan madde
Sözleşmede yazması gereken üç şey var:
- Alan adı sizin adınıza, sizin hesabınızda kayıtlı olacak.
- Barındırma hesabı size ait olacak ya da erişimi sizde bulunacak.
- Site dosyaları ve yönetim erişimleri talep ettiğinizde teslim edilecek.
Bunlar netleştirilmediğinde ortaya teknik değil ticari bir sorun çıkar: bir gün başka bir ekiple çalışmak istediğinizde sitenizin anahtarları başkasındadır. Ayrılık ihtimalini konuşmak ilişkiyi bozmaz; konuşulmamış olması bozar.
Aynı mantık analiz araçları için de geçerli. Google Analytics ve Search Console mülkiyeti sizin hesabınızda olmalı; ajans yönetici olarak eklenmeli, sahibi olarak değil.
4. Ölçülebilir taahhüt isteyin
“Hızlı olacak”, “SEO uyumlu olacak”, “mobil uyumlu olacak” cümleleri ölçülebilir değildir. Ölçülebilir olanlar şunlardır:
- Yayın sonrası Google PageSpeed Insights sonucu — ücretsiz, herkesin görebileceği bir ölçüm.
- Mobil, tablet ve masaüstünde gerçek cihazda kontrol.
- Görsellerin optimize edilmiş formatta yayınlanması.
- Klavyeyle gezilebilirlik ve yeterli renk kontrastı gibi temel erişilebilirlik maddeleri.
Teklif aşamasında da ölçebilirsiniz: ajansın daha önce yaptığı bir sitenin adresini alın ve o adresi kendiniz ölçün. Sunulan ekran görüntüsü değil, sizin ölçümünüz bağlayıcıdır.
5. İçeriği kim yazacak, görseller nereden gelecek?
Projelerin gecikme sebebi genelde tasarım değil, bekleyen içeriktir. Bu kalem teklifte açıkça yer almalı:
- Metinler sizden mi çıkacak, ajanstan mı?
- Görseller: sizin fotoğraflarınız mı, stok görsel mi, yeni çekim mi?
- Ürün bilgileri, fiyat listesi, sertifikalar kimden gelecek?
“Metinleri siz gönderirsiniz” maddesi fiyatı düşürür ve takvimi size bağlar. Bunu bilerek kabul etmek sorun değil; farkında olmadan kabul etmek sorundur.
6. SEO’nun neresi dahil?
Burada iki ayrı şey karışıyor:
Teknik temel — sayfa başlıkları, açıklamalar, adres yapısı, site haritası, yapılandırılmış veri, hız, mobil uyum. Bunlar her sitede standart olmalı ve fiyata dahil sayılmalıdır.
Sıralama çalışması — içerik üretimi, yerel işletme profili yönetimi, bağlantı çalışması, ölçüm ve raporlama. Bu ayrı, sürekli bir hizmettir ve tek seferlik site bedeline sığmaz.
Bir teklif “SEO dahil” diyorsa hangisini kastettiğini sorun. Ayrıntı: SEO danışmanlığı.
7. Teslimden sonra ne oluyor?
Sitenin yayına girdiği gün ilişkinin sonu değil başıdır. Netleştirin:
- Kaç ay destek var, neyi kapsıyor?
- Küçük güncellemeler nasıl fiyatlanıyor — saatlik mi, paket mi?
- Bir arıza durumunda dönüş süresi ne?
- Siteyi ben güncelleyeceksem eğitim veriliyor mu?
Mimarinin de etkisi var: eklenti tabanlı bir sitede düzenli güvenlik güncellemesi zorunludur, statik üretilen bir sitede o kalem oluşmaz. İkisinin farkı burada: WordPress mı, statik site mi?
8. Kapsam yazılı mı?
Sözlü mutabakat, proje ortasında iyi niyetle unutulur. Yazılı olması gerekenler: sayfa listesi, kaç farklı tasarım, revizyon tanımı ve aşamaları, teslim tarihi, ödeme planı, teslim edilecekler listesi ve sahiplik maddesi.
Bu liste ayrıca fiyat karşılaştırmasını da mümkün kılar — iki teklifi ancak aynı kapsam üzerinden yan yana koyabilirsiniz. Fiyatın nasıl oluştuğunu ayrı yazdık: web tasarım fiyatları.
Kırmızı bayraklar
- Kapsamı sormadan telefonda fiyat verilmesi.
- Portföyde canlı adres olmaması, sadece görsel bulunması.
- Alan adının ajans hesabında açılmasında ısrar edilmesi.
- “Google’da birinci sıraya çıkarırız” garantisi — kimse bu garantiyi veremez.
- Sözleşmede teslim edilecekler listesinin bulunmaması.
- Bugüne kadar yapılmış işlerin çoğunun kapanmış olması.
Son olarak
İyi bir ajansı ayıran şey portföyünün büyüklüğü değil, sorularınıza tereddütsüz cevap verebilmesi. Yukarıdaki sekiz başlığı sorduğunuzda alacağınız cevaplar, herhangi bir fiyat listesinden daha çok bilgi verir.
Nasıl çalıştığımızı ve teslim ettiklerimizi görmek isterseniz: portföy sayfasındaki işlerin çoğunun canlı adresi paylaşılıyor. Mersin’de kurumsal site, e-ticaret ve arama motoru tarafını birlikte ele alıyoruz: Mersin web tasarım.
