Bir işletme yurt dışından müşteri çekmeye ya da farklı dillerdeki kullanıcılara ulaşmaya karar verdiğinde ilk düşündüğü şey genelde çeviridir. Ama çok dilli bir web sitesi, mevcut metinleri başka bir dile taşımaktan çok daha fazlasıdır: adres yapısı, dil bağlantıları ve her dilin kendi içerik planı birlikte kurulmalıdır.
Bu yazı çok dilli bir sitenin nasıl kurulacağını adım adım anlatıyor. Hreflang etiketinin ne işe yaradığını, dil sürümlerinin nasıl bağlandığını ve çeviriden önce neyin planlanması gerektiğini ele alıyoruz.
Çok dilli site nedir?
Çok dilli web sitesi, aynı kurumsal bilginin birden fazla dilde ayrı sayfalarda yayınlandığı yapıdır. Ziyaretçi dil seçtiğinde kendi dilindeki sürüme yönlendirilir. Arama motorları da her dil sürümünü ayrı bir sayfa olarak tarar.
Bu nedenle çok dilli site, tek dilli sitenin üstüne bir çeviri eklentisi koymaktan farklıdır. Her dil için ayrı adres, ayrı başlık ve ayrı açıklama bulunmalıdır. Aksi hâlde sürümler birbirini karıştırır.
Dil sayısının bir de bakım maliyeti vardır. Her yeni dil; çeviri, tasarım kontrolü ve sonradan gelen güncellemeler için ayrı bir iş kalemidir. Yeni bir dil eklemeden önce mevcut dillerdeki sayfaların güncel tutulup tutulamadığına bakın. Güncellenmeyen bir sürüm, eski hizmet ya da iletişim bilgisi göstererek ziyaretçiyi yanıltabilir ve tek dilli siteden daha çok zarar verebilir. Bu yüzden başlangıçta iki dil sürümünü tam ve güncel tutmak, beş dili yarım bırakmaktan her zaman daha değerlidir.
Dilleri ve hedef kitleyi belirleyin
İlk karar, hangi dillerin gerçekten gerekli olduğudur. Müşterilerinizin hangi dilde aradığını ve hangi dilde karar verdiğini bilmiyorsanız, önce bu bilgiyi toplayın. Mevcut ziyaretçi verisi, satış görüşmelerinde sık gelen sorular ve ihracat yapılan ülkeler bu konuda iyi bir başlangıçtır.
Dil sayısı arttıkça içerik ve bakım yükü de artar. Her dil için bir sayfanın güncel tutulması gerekir. Bu yüzden önce bir veya iki dil ile başlamak, sonradan yeni dil eklemeyi kolaylaştırır.
Adres yapısını seçin
Dil sürümleri için üç yaygın yapı vardır:
| Yapı | Örnek | Ne zaman uygun? |
|---|---|---|
| Alt klasör | ornek.com/en/ | Tek bir alan adı altında yönetim kolaylığı isteniyorsa |
| Alt alan adı | en.ornek.com | Dil sürümleri ayrı bir ekiple yönetilecekse |
| Ayrı alan adı | ornek.com.tr ve ornek.de | Her ülkede yerel bir alan adı ve hedefleme gerekiyorsa |
Küçük ve orta ölçekli işletmelerde çoğu zaman alt klasör yapısı yeterli olur. Tek bir alan adının altında toplanan sürümler, sayfa otoritesini daha az parçalar ve bakımı tek bir yerden yapmak mümkündür. Adres yapısını sonradan değiştirmek, sayfaların yönlendirilmesini gerektirir; bu konuda site yenilerken sıralama kaybetmemek yazısındaki kontrol adımları işinize yarar.
hreflang etiketlerini kurun
hreflang, bir sayfanın hangi dil ve bölge için hazırlandığını, aynı içeriğin diğer hangi sürümlerinin bulunduğunu arama motorlarına bildiren bir HTML etiketidir. Etiket her dil sürümünün <head> bölümüne eklenir ve sürümler birbirine bağlanır.
Temel kural şudur: Her sürüm, kendisi dahil bütün dil sürümlerini listelemelidir. Örneğin Türkçe sayfa hem kendisini hem İngilizce karşılığını, İngilizce sayfa da hem kendisini hem Türkçe karşılığını göstermelidir. Bağlantı tek yönlü kalırsa arama motoru ilişkiyi kuramaz.
Google’ın yerelleştirilmiş sürümler dokümanında etiketin biçimi, bölge kodları ve sık yapılan hatalar ayrıntılı olarak anlatılır. Etiketi elle yazmak yerine, sitenizin altyapısının bu bağlantıyı otomatik üretip üretmediğini de kontrol edin.
Her dil için içerik planı yapın
Çeviri ile içerik planı arasındaki fark, bu yazının en önemli noktasıdır. Bir dilde insanların aradığı kelimeler, başka bir dilde birebir karşılık bulmaz. Örneğin bir hizmetin adı bir dilde genel bir terimle, başka bir dilde ise yerel bir ifadeyle aranabilir.
Her dil için şu soruları sorun:
- Bu dilde hizmetimi hangi kelimelerle arıyorlar?
- Benzer hizmetleri hangi kelimelerle anlatan rakipler var?
- Bu sorgular için ayrı bir sayfa gerekiyor mu?
- Sayfadaki örnek, ölçü ya da birim o dilin okuyucusu için uygun mu?
Cevaplar, çeviriden önce hazırlanacak içerik planını belirler. Plan olmadan yapılan çeviri, sayfaların sayısını artırır ama sorgularla eşleşmez.
Yasal metinleri ve formları çevirin
Çok dilli sitede yalnızca sayfa içeriği değil, yasal metinler de her dilde ziyaretçinin anlayacağı biçimde yer almalıdır. Kişisel verilere ilişkin aydınlatma metni, çerez bilgilendirmesi ve form onay kutusu bunların başında gelir. Form alanlarının etiketleri ve hata mesajları da çevrilmelidir; aksi hâlde ziyaretçi formu göndermeden vazgeçebilir.
Bu metinlerin içeriği hukuki bir konudur. Mevzuatın güncel hâline ve Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun yayınlarına bakmanızı öneririz. Hangi verinin hangi amaçla alındığı ve metnin nasıl yazılacağı konusunda gerektiğinde bir hukukçuya danışın. Bu konudaki genel çerçeveyi web sitesi KVKK uyumu nasıl sağlanır yazısında ele aldık.
Dil seçici nasıl tasarlanmalı?
Dil seçici, ziyaretçinin ilk gördüğü dil kontrolüdür ve çoğu zaman en az düşünülen öğedir. Dil adlarını o dilin kendi yazımıyla göstermek, yani Türkçe için “Türkçe”, Almanca için “Deutsch” yazmak, ziyaretçinin kendi dilini hemen bulmasını sağlar. Bayrak ikonları ise dile değil ülkeye işaret eder; tek başına kullanıldığında yanıltıcı olabilir.
Seçicinin konumu da önemlidir. Sayfanın üst kısmında, menünün yakınında yer alması beklenen bir düzendir. Ziyaretçi dili bir kez değiştirdiğinde tercihini hatırlamak, her sayfada yeniden seçim yaptırmamak açısından kullanışlıdır.
En kritik kural şudur: Dil değiştirme, o sayfanın karşılığına gitmelidir. Ziyaretçi “hizmetlerimiz” sayfasındayken dil değiştirirse, hedef dildeki hizmetler sayfasına düşmelidir. Karşılığı olmayan bir sayfadaysa, o dilin ana sayfasına yönlendirmek ve bunu açıkça göstermek daha dürüst bir çözümdür.
Yayın öncesi nasıl test edilir?
Her dil sürümünü yayınlamadan önce üç şeye bakın. İlki, sayfanın kaynak kodunda hreflang etiketlerinin doğru olup olmadığıdır; her sürümün tüm sürümleri listelediğinden emin olun. İkincisi, dil seçicinin her sayfada karşılık gelen sürüme gidip gitmediğidir. Üçüncüsü, form alanlarının, hata mesajlarının ve düğmelerin çevrilip çevrilmediğidir.
Bu kontrolleri en az iki farklı cihazda yapmak iyi bir alışkanlıktır. Mobil ekranda dil seçicinin taşmadığını ve uzun kelimelerin düğmeleri bozmadığını görmek gerekir. Bazı diller Türkçe’den daha uzun kelimeler kullanır; tasarımın bu uzunluğu kaldırabilmesi gerekir.
Yayından sonra arama motorunun hangi sürümü hangi dil için dizine aldığını düzenli olarak kontrol edin. Yanlış dil sürümünün arama sonuçlarında çıkması, hreflang kurulumundaki bir eksiğin en yaygın işaretidir.
Sık yapılan hatalar
En sık yapılan hata, dil seçim menüsünün bütün sayfalarda ana sayfaya yönlendirmesidir. Ziyaretçi İngilizce sürümde bir hizmet sayfasındayken, dil değiştirdiğinde doğrudan İngilizce ana sayfaya düşer ve aradığını bulamaz. Dil değiştirme bağlantısı, aynı sayfanın karşılık gelen sürümüne gitmelidir.
İkinci hata, yarım kalmış dil sürümleridir. Bir dilde menü çevrilmiş ama sayfaların yarısı Türkçe bırakılmışsa, ziyaretçi güven kaybeder ve arama motoru da bu sayfaları zayıf bulabilir. Bir dili yalnızca tamamlandığında yayınlayın.
Üçüncü hata, makine çevirisini düzeltmeden yayınlamaktır. Teknik olarak doğru ama doğal olmayan cümleler, markanın güvenilirliğini zedeler. Her sayfa, o dili ana dili olarak bilen biri tarafından okunmalıdır.
Kontrol listesi
- Hangi dillerin gerekli olduğunu veriye dayanarak belirledim.
- Adres yapısını seçtim ve bütün dil sürümlerinde aynı kullanılıyor.
- Her dil sürümünde hreflang etiketleri, kendisi dahil tüm sürümleri listeliyor.
- Dil değiştirme bağlantısı, aynı sayfanın karşılık gelen sürümüne gidiyor.
- Her dil için anahtar sorgular ayrı ayrı araştırıldı.
- Yasal metinler ve form alanları her dilde çevrildi.
- Yayınlanan her dil sürümü, o dilin ana dili olan biri tarafından okundu.
Çok dilli bir site kurmayı düşünüyorsanız, kurumsal web sitesi ve web tasarım sayfalarımızda genel çalışma biçimimizi görebilirsiniz. Bir web sitesi yapmadan önce neye dikkat etmeniz gerektiğini web sitesi yaptırmadan önce yazısında anlattık.
