Bir ziyaretçi sitenizde bir bağlantıya tıkladığında karşısına “sayfa bulunamadı” çıkıyorsa, bu tek bir ekranın sorunu gibi görünür. Oysa aynı kırık bağlantı arama motorlarında, reklam tıklamalarında ve sosyal medya paylaşımlarında biriken bir kayıptır. Sayfa taşındığında ya da silindiğinde eski adresin ne olacağına karar verilmemişse, o adrese gelen ziyaretçi de genellikle geri dönmez.
Bu yazı, 404 hata sayfasının ne işe yaradığını, 301 yönlendirmenin ne zaman kullanılacağını ve kırık bağlantıların arama görünürlüğüne nasıl yansıdığını anlatıyor. Teknik ayrıntıya girmeden, bir site sahibinin kontrol edebileceği noktaları sıralıyoruz. Kurumsal sitelerde bu işin genel çerçevesi için web tasarım hizmetimize göz atabilirsiniz.
Kırık bağlantı neden bir kayıptır?
Bir adres artık içerik döndürmediğinde sunucu genellikle 404 (bulunamadı) koduyla yanıt verir. Kullanıcı için bu, geri tuşuna basıp başka bir siteye geçmek anlamına gelir. Arama motoru için ise sayfanın artık var olmadığı ve dizinden çıkarılması gerektiği anlamına gelebilir.
Kayıp iki yönlüdür. Birincisi, o adrese daha önce bağlanmış dış sitelerin, dizinlerin ve sosyal paylaşımların değeri boşa gider. İkincisi, kullanıcı için yaşanan sürtünme güveni zedeler. Özellikle fiyat ya da iletişim sayfası kaybolduğunda, bu kayıp doğrudan talebe dönüşür.
Kırık bağlantıyı yalnızca bir ölçüm sorunu olarak görmek de yanıltıcıdır. Her 404 hatası, bir niyetle gelmiş birinin karşılanmadığını gösterir. O niyet karşılanmadığında kullanıcı çoğu zaman bir rakibin sayfasına geçer ve bunu bir daha hatırlamaz.
Kırık bağlantıları bulmanın en kolay yolu, arama motorunun kendi raporlarına bakmaktır. Arama Konsolu’ndaki sayfa raporu, dizine alınamayan adresleri neden kaldığına göre listeler ve “bulunamadı (404)” kayıtları burada ayrı görünür. Analitik aracında ise sayfa başlığı “bulunamadı” olan ya da yolu bilinmeyen adresler filtrelenerek, ziyaretçilerin hangi adreslere çarptığı görülebilir. İki kaynağı birlikte okumak, hem arama motorunun hem de gerçek kullanıcının deneyimini aynı anda gösterir.
404, 410 ve 301 arasındaki fark nedir?
Üç kod sık karıştırılır. Hangisinin kullanılacağı, sayfanın neden değiştiğine bağlıdır.
| Durum | Kullanılacak yanıt | Ne zaman |
|---|---|---|
| Adres hiç var olmadı | 404 | Yazım hatalı ya da rastgele bir adres |
| Sayfa kalıcı olarak kaldırıldı | 410 | İçerik bilerek silindi ve geri gelmeyecek |
| Sayfa başka bir adrese taşındı | 301 | Aynı konu yeni bir adreste yayında |
Bu tablo karar vermeyi kolaylaştırmak için kısa tutuldu. Pratikte çoğu site için asıl ihtiyaç 301’dir, çünkü bir sayfa değiştiğinde konusu genellikle yeni adreste karşılığını bulur. Yeni adres yoksa, o sayfanın neden kaldırıldığını ve kullanıcıya ne önerilebileceğini ayrıca düşünmek gerekir.
Bu ayrımın bir başka faydası, arama motoruna doğru sinyali vermektir. Kalıcı olarak kaldırılmış bir sayfa için 410 kullanmak, dizinden çıkarma kararını açıkça bildirir. Geçici bir sorun için ise yanlış kodla kalıcı bir karar vermemek gerekir.
301 yönlendirme ne zaman kullanılır?
301, bir adresin kalıcı olarak yeni bir adrese taşındığını tarayıcıya ve arama motoruna bildiren yönlendirme türüdür. Doğru kurulduğunda, eski adrese gelen ziyaretçi yeni sayfaya ulaşır ve eski adrese bağlanmış değerin büyük kısmı yeni sayfaya aktarılmış olur.
Yönlendirme yapılacak sayfayı seçerken konunun aynı olmasına dikkat edin. Eski bir hizmet sayfasını ana sayfaya yönlendirmek kullanıcıyı şaşırtır ve arama motoru için de sinyali zayıflatır. En iyi eşleşme, eski sayfanın yerine geçen ve aynı soruyu cevaplayan sayfadır. Eşleşen bir sayfa yoksa, 404 ya da 410 kullanmak daha dürüst bir çözümdür.
Yönlendirme listesi tutmak da işe yarar. Her eski adres için hedef adres, değişiklik tarihi ve gerekçe yazılı olduğunda, ileride bir sayfa daha taşındığında zincir kendiliğinden korunur. Bu liste, site yenileme projesinin de doğal bir parçası olmalıdır.
Yönlendirmeleri kaldırmak için acele etmemek de gerekir. Eski adrese bağlanmış dış siteler ve kayıtlı yer imleri, bazen yıllarca yeni bir ziyaret üretmeye devam eder. Bu yüzden yönlendirmeler, sayfa artık hiç trafik almıyor görünse bile, ayrı bir karar verilene kadar yerinde tutulmalıdır.
Yönlendirme zincirleri ve döngüler neden sorun olur?
Bir adres birden fazla kez taşındığında yönlendirmeler zincire dönüşebilir: A adresi B’ye, B adresi C’ye yönlendirir. Ziyaretçi ve arama motoru her adımda bekler, sayfaya ulaşmak uzar. Zincir uzadıkça bazı araçlar yönlendirmeyi takip etmeyi bırakabilir ve sayfa hiç açılmayabilir.
Daha ciddi durum döngüdür. A, B’ye; B, A’ya yönlendirirse sayfa hiç açılmaz ve kullanıcı bir hata ekranıyla karşılaşır. Döngüler genellikle iki ayrı zamanda, iki ayrı kişinin yaptığı değişikliklerden doğar. Bu yüzden kimse bilerek kurmadığı halde ortaya çıkabilirler.
Zincirleri bulmanın pratik yolu, eski adresleri tek tek takip eden bir tarama yapmaktır. Bulunan her zincir, son hedef adrese doğrudan tek bir yönlendirme olacak şekilde düzeltilmelidir. Düzeltmeden sonra aynı taramanın tekrarlanması, yeni bir zincirin oluşup oluşmadığını gösterir.
Dahili bağlantılar da kırılabilir
Dış sitelerden gelen kırık linkleri kontrol etmek zor olabilir, ama sitenin kendi içindeki bağlantılar tamamen sizin elinizdedir. Menü, altbilgi, yazı içi bağlantılar ve görsellerin bağlı olduğu adresler yeniden adlandırma sonrasında sessizce bozulabilir.
Bu yüzden yeniden yapılandırma öncesinde sitedeki tüm iç bağlantıları listelemek ve yeni yapıya göre güncellemek gerekir. Menü ve altbilgi gibi ortak alanlardaki bir bağlantı, her sayfada tekrarlandığı için tek bir hata bile yüzlerce kırık bağlantı üretebilir. Bu alanları ayrıca kontrol etmek, işin en az zaman alan ama en yüksek etkili parçasıdır. Yönlendirme, yalnızca dış dünyanın ve eski yer imlerinin yolunu açar; sitenin içindeki bağlantıları düzeltmez. Site yenileme sırasında sıralama kaybını önlemek için site yenilerken sıralama nasıl kaybedilmez yazımıza bakabilirsiniz.
Özel bir 404 sayfası neden önemli?
Her site bir gün kullanıcıyı 404 ile karşılayacaktır. Bu nedenle sorun, hiç kırık sayfa olmaması değil, kırık sayfanın kullanıcıyı nasıl yönlendirdiğidir.
İyi bir 404 sayfası üç şey yapar: hatanın ne olduğunu kısaca söyler, ana sayfaya ve arama kutusuna bir yol sunar ve en çok aranan birkaç sayfaya bağlantı verir. Markanın üst menüsünü ve altbilgisini de koruması, ziyaretçinin siteden çıkmış gibi hissetmesini önler.
Sayfanın dili de önemlidir. Türkçe bir site için hata metni Türkçe olmalı, kısa ve sakin bir ton taşımalıdır. Suçlayıcı ya da teknik jargonla dolu bir mesaj, ziyaretçiyi daha da uzaklaştırır. “Aradığınız sayfa taşınmış ya da kaldırılmış olabilir” gibi bir cümle, ne olduğunu açıklar ve bir sonraki adımı gösterir.
Teknik tarafta bir tuzak daha vardır: soft 404. Sayfa “bulunamadı” yazısı gösterip yine de 200 (başarılı) kodu döndürdüğünde, arama motoru bunu gerçek bir sayfa sanabilir ve dizinde gereksiz içerik bırakabilir. Hata sayfasının gerçekten hata kodu döndürdüğünü kontrol etmek bu yüzden önemlidir. Ayrıntılı kurallar için Google Arama Merkezi’ndeki yönlendirme ve hata sayfası dokümanlarına bakabilirsiniz.
Yeniden yapılandırma öncesinde ne hazırlanmalı?
Site yenilenmeden ya da adresler değişmeden önce mevcut adreslerin tam bir listesini çıkarmak en önemli adımdır. Bu liste, sitemap dosyasından, analitik aracındaki açılış sayfalarından ve arama motorunun dizin raporundan birlikte oluşturulursa, unutulan sayfalar daha az olur.
Her eski adres için yeni karşılığı yazın ve bu eşleşmeyi bir tabloda toplayın. Yeni sitede karşılığı olmayan adresler için de bir karar verin: yönlendirme, 410 ya da ilgili bir kategori sayfası. Eşleşme tablosu tamamlanmadan yayına geçmek, en sık yaşanan kayıp senaryosudur.
Yayından sonra ilk haftalarda kırık adresleri düzenli kontrol etmek de gerekir. Yeni yapıda bir değişiklik unutulmuşsa, ilk günlerde çıkan hatalar en hızlı şekilde bu kontrolde görülür. Bu sürecin tamamı için site taşıma rehberi yazımıza da bakabilirsiniz.
Kontrol listesi
- Silinen ya da taşınan her sayfanın yeni karşılığı belirlendi mi?
- Kalıcı taşımalarda 301, kalıcı silmelerde 410 kullanılıyor mu?
- Yönlendirme zincirleri ve döngüleri tarandı mı?
- Sitenin içindeki menü, altbilgi ve yazı içi bağlantılar güncel mi?
- 404 sayfası ana sayfa ve arama kutusuna yol sunuyor mu?
- Hata sayfası gerçekten hata kodu döndürüyor mu?
- Arama Konsolu’ndaki “bulunamadı” hataları düzenli takip ediliyor mu?
