Web sitesini başka bir barındırma firmasına taşımak çoğu işletme için teknik olarak küçük, ama yanlış yapıldığında pahalı bir iştir. Ziyaretçiler siteye ulaşamaz, kontak formu sessizce çalışmayı bırakır, şirket e-postaları bir süre gelmez ve arama sonuçlarındaki sayfalar yerini kaybeder. Bunların hiçbiri taşımanın kendisinden değil, planlanmamış bir adımdan kaynaklanır.
Bu yazı, bir siteyi yeni bir sunucuya taşırken kesintiyi nasıl en aza indireceğinizi anlatıyor. Teknik ayrıntılar sunucudan sunucuya değişir, ama sıra ve kontrol mantığı aynıdır: önce envanter, sonra kurulum, sonra kademeli geçiş, en sonda eski ortamın kapatılması.
Taşımadan önce envanter çıkarın
Her taşımanın ilk adımı, eski ortamda neyin çalıştığını yazıya dökmektir. Bu liste genellikle sitenin kendisinden daha uzun çıkar.
- Site dosyaları ve hangi dizinde olduğu
- Veritabanı, erişim bilgileri ve son yedek tarihi
- Alan adının kayıtlı olduğu firma ve DNS kayıtlarının tamamı
- Bağlı e-posta hesapları ve bunların hangi sunucuda çalıştığı
- SSL sertifikasının kimin tarafından ve nasıl yenilendiği
- Form gönderimi, ödeme, takvim gibi üçüncü taraf entegrasyonları
- Zamanlanmış görevler, otomatik yedekleme ve izleme araçları
Bu listede olmayan bir şey, geçiş sonrası ilk fark edilen sorun olur. Envanterde “bunu kimse kullanmıyor” diye geçen şeylerin bile teyit edilmesi iyi bir alışkanlıktır.
Envanteri yalnızca siz değil, siteyi bilen herkes birlikte gözden geçirmelidir. Ajans, geliştirici, alan adını yöneten kişi ve günlük olarak formu kullanan çalışan farklı şeyleri hatırlar. Biri “bu form ayda bir kez çalışıyor ama önemli” dediğinde, o formun nereye veri gönderdiğini hemen öğrenmek gerekir. Envanter, kimin neyi bildiğini de gösteren bir belge olur.
DNS kayıtlarını ve TTL süresini anlayın
Alan adınız, DNS kayıtları aracılığıyla hangi sunucuya gideceğini bildirir. Taşımanın kesintisiz ilerlemesinin püf noktası, bu kayıtların değiştiğinde dünya genelinde ne kadar sürede yayılacağını bilmektir. Bu süreyi belirleyen değer TTL’dir.
Pratik yol şudur: geçişten birkaç gün önce mevcut kayıtların TTL değerini düşürün. Böylece değişiklik yapıldığında eski kaydın önbellekten temizlenmesi kısa sürer. Geçiş tamamlandıktan sonra TTL’yi tekrar eski değerine yükseltebilirsiniz. Bu adımı atlamak, değişikliğin bazı ziyaretçilere saatlerce eski sunucudan gösterilmesine yol açabilir.
Yeni ortamı eski siteye dokunmadan kurun
Yeni sunucuda siteyi kurarken canlı trafiğe dokunmayın. Sitenin kopyasını yeni ortamda kurun, veritabanını aktarın ve sayfaları geçici bir adresten kontrol edin. Ana sayfa, iç sayfalar, formlar, arama, görseller ve mobil görünüm tek tek bakılmalıdır.
Bu aşamada en sık gözden kaçan şey, mutlak adreslerdir. Sitenin içinde eski alan adına gönderen bağlantılar, görseller veya betikler varsa yeni ortamda eski adrese yönlenir ve kopuk görünür. Veritabanı içindeki adresleri de dikkate almak gerekir; bunun için basit değiştirme araçları kullanılsa bile sonucu kontrol etmeden canlıya çıkmayın.
Yeni ortamda yapılan testlerde hız da ayrıca ölçülmelidir. Eski sunucuda iyi çalışan bir site, yeni sunucuda önbellek ya da veritabanı ayarları eksik kaldığında yavaşlayabilir. Mobil cihazdan ve masaüstünden birkaç sayfayı açıp yükleme süresini eski ortamla karşılaştırmak, canlıya çıkmadan önce bu tür farkları yakalamanın basit bir yoludur.
Arama motorlarına giden adresleri koruyun
Sayfa adresleri taşıma sırasında değişmemeliyse bu bölüm sizi ilgilendirmez. Değiştiyse, her eski adres için yeni karşılığına kalıcı yönlendirme (301) kurulmalıdır. Bu, arama motorlarına sayfanın taşındığını ve eski adresin artık ne yaptığını bildirir.
Yönlendirmeyi yalnızca ana sayfaya toplamak yaygın bir hatadır. Her sayfanın kendi karşılığı olmalıdır. Yönlendirme kurulduktan sonra eski adreslerden birkaçını açıp doğru yere ulaştığınızı elle kontrol edin. Google Arama Konsolu’nda taşıma sonrası hata raporlarını birkaç hafta boyunca izlemek de işinizi kolaylaştırır.
Sitenizin arama sonuçlarındaki durumunu korumaya dair daha geniş bir bakış için site yenilerken sıralamayı kaybetmemek yazımıza bakabilirsiniz. Taşıma ile yeniden tasarım farklı işlerdir, ama aynı kontrol mantığını paylaşırlar.
E-posta kayıtlarını ayrıca kontrol edin
Taşımanın en çok unutulan parçası e-postadır. Web sitesi ile şirket e-postası aynı sunucuda çalışmıyorsa, alan adının DNS kayıtlarını değiştirdiğinizde e-posta trafiği de etkilenebilir. Gelen e-postanın yönü MX kayıtlarıyla belirlenir; gönderilen e-postanın güvenilirliği ise SPF, DKIM ve DMARC gibi doğrulama kayıtlarına bağlıdır.
Geçişten önce bu kayıtların listesini çıkarın ve yeni ortamda birebir karşılıklarını hazırlayın. Kayıtlar eksik kalırsa e-postalar spam klasörüne düşebilir ya da hiç ulaşmayabilir. Bu yüzden e-posta kayıtlarını, sitenin kendi kayıtlarından ayrı bir kontrol maddesi olarak takip edin.
SSL sertifikasını geçişten önce hazırlayın
Sitenin güvenli bağlantı ile açılması için kullanılan SSL sertifikası, taşımada sık unutulan bir parçadır. Yeni sunucuda sertifikanın nasıl kurulacağı, eski sunucudaki sertifikanın yenileme tarihi ve bu yenilemenin hangi yöntemle yapıldığı taşımadan önce öğrenilmelidir. Yenileme otomatik çalışan bir sistemle yapılıyorsa, yeni sunucuda bu sistemin çalışacağı doğrulanmalıdır.
Sertifika, DNS değişikliğinden önce yeni ortamda hazır olmalıdır. Aksi hâlde yeni adrese yönlenen ziyaretçi, geçerli olmayan bir sertifika uyarısıyla karşılaşır. Bu uyarı, kullanıcıların siteye güvenini hemen zedeler ve ziyaretçilerin bir kısmını o anda geri çevirir. Taşımayı tamamladıktan sonra sertifikanın yenileme tarihini takvime yazmak, bir sonraki kesintiyi önlemenin en ucuz yoludur.
Benzer şekilde, sitenizin içinde karışık içerik uyarısı yaratabilecek http bağlantıları varsa bunları da geçiş öncesi düzeltmek iyi olur. Bu tür sorunlar yeni sunucuda değil, tarayıcıda ortaya çıkar ve kontrol edilmediğinde fark edilmeden kalır.
Geçiş günü: sıra ve geri dönüş planı
Geçiş günü için yazılı bir plan hazırlayın. Plan, hangi adımın hangi sırayla yapılacağını ve bir şey ters giderse nasıl geri dönüleceğini içermelidir. Geri dönüş planı, eski sunucunun en az birkaç gün açık bırakılmasını ve DNS kayıtlarının eski değerlerinin not edilmesini gerektirir.
Pratik bir sıra şöyledir: son yedeği alın, yeni ortamda son kontrolü yapın, DNS kayıtlarını değiştirin, yayılmayı izleyin, siteyi ve e-postayı birkaç farklı cihazdan test edin. Sorun çıkarsa DNS kaydını eski değerine döndürmek çoğu zaman en hızlı çözümdür. Bu yüzden eski sunucuyu kapatmadan önce son kontrolü tamamlayın.
Geçişten sonra neye bakmalı
Taşıma tamamlandığında iş bitmiş sayılmaz. İlk günlerde site hızını, formların çalışmasını, e-postaların gelip gitmesini ve yönlendirmelerin doğru yere gittiğini düzenli olarak kontrol edin. Arama Konsolu’ndaki tarama hatalarını ve dizin durumunu da bu süreçte izlemek gerekir.
Eski sunucuyu hemen kapatmayın. Yeni ortamda her şeyin çalıştığından emin olduktan sonra eski yedeği saklayarak kapatmak, sonradan çıkan sorunlar için bir güvence sağlar.
Taşımadan sonra e-posta kutularında gelen mesajları, form kayıtlarını ve sipariş bildirimlerini de birkaç gün boyunca ayrıca takip edin. Bu kayıtlar, geçiş sırasında bir kısmının kaybolup kaybolmadığını anlamanın en somut yoludur. Bir sorun görürseniz, hangi kaydın etkilendiğini not edin ve düzeltmeyi bu kayda göre yapın.
Son olarak, taşıma sürecinde yapılan değişiklikleri kısa bir not hâlinde kaydedin: hangi tarihte ne değişti, hangi DNS kaydı kimin tarafından güncellendi, yedekler nerede saklanıyor. Bir sonraki taşımada ya da yeniden tasarımda bu not, tahmin yürütmeden ilerlemenizi sağlar.
Kontrol listesi
- Mevcut sitenin ve bağlı hizmetlerin envanteri çıkarıldı
- Alan adı ve DNS kayıtlarının tamamı yedeklendi
- Geçişten önce TTL değeri düşürüldü
- Yeni ortam eski siteye dokunmadan kuruldu ve test edildi
- Eski adreslerden yeni adreslere 301 yönlendirmesi kuruldu
- MX, SPF, DKIM ve DMARC kayıtları yeni ortamda hazır
- Site dosyaları, veritabanı ve e-posta içeriği yedeklendi ve geri yüklendiği denendi
- Geri dönüş planı yazılı olarak hazır
- Geçişten sonra site, form ve e-posta test edildi
- Eski sunucu, yedek alındıktan ve yeni ortam doğrulandıktan sonra kapatıldı
Kurumsal bir site taşıması, hem tasarım hem de altyapı tarafında deneyim ister. Mevcut sitenizin taşınması ya da yeniden kurulması için kurumsal web sitesi hizmetimizi inceleyebilirsiniz. Sitenizin neden arama sonuçlarında görünmediğini ayrıca merak ediyorsanız bu yazımıza göz atabilirsiniz.
