“Şirketime yazılım yaptıracağım, en iyi yazılım şirketi hangisi?” sorusu çok doğal — ama tek bir isimle cevaplanamaz. Birine en iyi gelen firma, sizin işiniz için yanlış seçim olabilir.
Bu yazı size isim vermiyor; isimleri kendiniz eleyebileceğiniz sekiz soruyu veriyor. Soruların hepsini görüştüğünüz her firmaya aynı şekilde sorarsanız, aradaki fark ilk görüşmede ortaya çıkar.
“En iyi yazılım şirketi” sorusu neden cevapsız kalır?
“En iyi” tek başına bir ölçü değildir; neye göre en iyi olduğu söylenmeden anlam taşımaz. Yazılım şirketi denince birbirinden çok farklı işler yapan firmalar aynı başlığın altına girer:
- Hazır muhasebe ya da ticari programın bayiliğini yapan ve kurulum-destek veren firmalar.
- Web sitesi ve e-ticaret sitesi kuran ajanslar.
- İşletmenin kendi sürecine göre sıfırdan yazılım geliştiren ekipler.
- Mobil uygulama ya da oyun geliştiren stüdyolar.
Bu dört grubun “en iyisi” ayrı ayrıdır. Bu yüzden ilk iş firmayı değil, ihtiyacı tarif etmektir.
Önce ne yaptıracağınızı nasıl tarif edersiniz?
Yazılımı değil sorunu tarif edin: bugün hangi iş elle, kâğıtla ya da dağınık dosyalarla yürüyor ve bu size neye mal oluyor? “Bir program istiyorum” cümlesi firmaya hiçbir şey söylemez; “servise gelen cihazın hangi aşamada olduğunu telefonla sormadan görmek istiyorum” cümlesi kapsamın yarısını çizer.
Görüşmeden önce üç şeyi not edin:
- İş bugün baştan sona hangi adımlarla yürüyor?
- En çok hata ya da gecikme hangi adımda oluyor?
- Bu bilgiyi kimler görecek, kimler değiştirecek?
Bu üç cevabın ardından ihtiyacınızın hazır bir programla mı, özel bir yazılımla mı karşılanacağı da netleşir.
Yazılım şirketine hangi sekiz soru sorulmalı?
Aşağıdaki sekiz sorunun ortak özelliği, cevabının ya somut olması ya da olmamasıdır; arada yorum payı azdır.
- Çalışan bir sistemi şimdi açıp gösterebilir misiniz? Sunum ve ekran görüntüsü hazırlanabilir. Gerçek bir işletmede kullanılan yazılımın görüşmede canlı açılması hazırlanamaz.
- Kaynak kod ve veritabanı kimin adına kalacak? Cevap “bizde” ise yazılımı kiralıyorsunuz demektir. Bu kötü olmak zorunda değil, ama bilerek karar verilmelidir. Ayrıntısı: yazılım sözleşmesinde kaynak kod kimde kalır.
- Fiyat neye göre artıyor? Kullanıcı sayısına mı, modül sayısına mı, yıllık lisansa mı? Ekibiniz büyüdüğünde faturanın ne olacağını bugünden öğrenin.
- Benim işime benzer bir iş yaptınız mı? Aynı sektör şart değil; benzer akış yeterli. Randevu, servis, stok, saha ekibi gibi akışlar sektörler arasında tekrar eder.
- Projeyi kim yürütecek ve ben kiminle konuşacağım? Satışta görüştüğünüz kişi ile işi yapan kişi aynı mı? Haftalık ilerlemeyi nasıl göreceksiniz?
- Teslimden sonra ne oluyor? Eğitim, ilk haftalardaki sorular, hata düzeltme ve yeni istekler nasıl ele alınıyor? Hangisi ücrete dahil?
- Verim nerede duracak, yedeği kim alacak? Sunucunun kimin hesabında açıldığı ve yedeklemenin ne sıklıkla yapıldığı yazılı olmalı.
- Ayrılmak istersem elime ne geçecek? İyi bir firma bu soruya rahat cevap verir: kod, veritabanı dökümü, erişim bilgileri ve kısa bir devir notu.
Bu sorulara verilen cevapları not alın. İki firmanın cevapları yan yana geldiğinde seçim çoğu zaman kendiliğinden yapılır.
Ajans mı, yazılım şirketi mi, serbest geliştirici mi?
Üçü de iş çıkarabilir; fark, işin büyüklüğü ve sürekliliğiyle ortaya çıkar. Hangisinin size uygun olduğu, yazılımın işletmeniz için ne kadar kritik olduğuna bağlıdır.
- Serbest geliştirici. Küçük ve sınırı belli işlerde hızlı ve ekonomiktir. Zayıf yanı sürekliliktir: tek kişi hastalanır, başka işe geçer ya da ulaşılamaz olur. Kod ve hesaplar sizdeyse bu risk yönetilebilir.
- Web ajansı. Tanıtım sitesi, e-ticaret ve pazarlama tarafında güçlüdür. İş süreci yazılımı — stok, servis, teklif takibi gibi — ayrı bir uzmanlıktır; ajansın bu türde çalışan bir örneğini görmek isteyin.
- Yazılım şirketi. Süreç analizi, veritabanı tasarımı ve uzun süreli bakım gerektiren işlerde doğru adrestir. Sorulacak şey, sizin ölçeğinizdeki bir işletmeyle çalışmaya alışkın olup olmadığıdır.
Bazı ekipler bu rollerden birkaçını birlikte üstlenir. Bu bir avantaj olabilir: yazılımı kuran ekip sitenizi ve reklamınızı da tanıyorsa, müşteri talebi ilk tıklamadan teslimata kadar tek sistemde izlenebilir. Yine de her rol için ayrı kanıt isteyin; iyi site yapan bir ekibin iyi yazılım yaptığı varsayılmamalıdır.
Teklifler nasıl karşılaştırılır?
Teklifler fiyatla değil, aynı kapsam listesiyle karşılaştırılır. Bir teklif eğitim, veri aktarımı ve bakım içerirken diğeri yalnızca geliştirmeyi kapsıyorsa iki rakam aynı şeyi ölçmez.
Pratik yöntem şudur: kendi kapsam listenizi çıkarın ve her firmadan o listenin karşısına fiyat ve süre yazmasını isteyin.
| Kalem | Teklifte sorulacak |
|---|---|
| Geliştirme | Hangi ekranlar ve akışlar dahil? |
| Veri aktarımı | Mevcut kayıtlar taşınacak mı, kim temizleyecek? |
| Entegrasyon | Hangi programlarla bağlantı kurulacak? |
| Eğitim | Kaç kişiye, kaç oturum? |
| Yayın sonrası | Hata düzeltme süresi ve bakımın kapsamı ne? |
| Sahiplik | Kod, veri ve hesaplar kimin adına? |
Fiyatı oluşturan kalemleri daha ayrıntılı okumak isterseniz özel yazılım maliyeti neye göre belirlenir yazısına bakabilirsiniz.
Yazılım şirketinin aynı şehirde olması gerekir mi?
Gerekmez, ama keşif aşamasında fark yaratır. İşin nasıl yürüdüğü çoğu zaman anlatılandan farklıdır; depodaki raf düzeni, servis masasındaki defter ya da sahadaki ekibin telefonu ancak yerinde görülür. Keşif için iş yerinize gelen bir ekip, kapsamı toplantı odasında tahmin eden bir ekipten daha az sürprizle karşılaşır.
Geliştirme, test ve destek ise uzaktan rahatça yürür. Bu yüzden soru “aynı şehirde mi” değil, “keşfi yerinde yapıyor mu” olmalıdır. Mersin’de bu şekilde çalışan bir ekip arıyorsanız yaklaşımımızı Mersin yazılım firması sayfasında anlattık.
Yorumlara ve puanlara ne kadar güvenmeli?
Puan, firmanın müşterileriyle ilişkisini gösterir; sizin projenizi yapıp yapamayacağını göstermez. Beş yıldızlı yorumların çoğu web sitesi için yazılmışsa, bu firmanın stok takip yazılımı konusundaki becerisi hakkında bir şey söylemez.
Yorumları şöyle okuyun:
- Hangi iş için yazılmış? Yorumda hizmetin adı geçiyor mu?
- Yorum sayısı kadar, yorumların zamana yayılıp yayılmadığına bakın.
- Olumsuz yoruma verilen cevap, sorun çıktığında nasıl davranılacağının iyi bir göstergesidir.
Sonra yorumları bir kenara bırakıp sekiz sorunun ilkine dönün: çalışan sistemi görün. Mümkünse o sistemi kullanan işletmeyle de kısa bir telefon görüşmesi yapın ve tek bir şey sorun: “Bir sorun çıktığında ne kadar sürede dönüş alıyorsunuz?” Bu sorunun cevabı, teslimden sonraki yılların nasıl geçeceğini yorum sayfasındaki yıldızlardan daha iyi anlatır.
Hangi işaretler tehlike sinyalidir?
Aşağıdakilerden biri tek başına karar sebebi olmayabilir; ikisi bir aradaysa durup düşünmek gerekir.
- Kapsam konuşulmadan fiyat verilmesi.
- Kaynak kod ve veri sorusuna net cevap alınamaması.
- “Her şeyi yaparız” cevabı; benzer işin örneğinin gösterilememesi.
- Sözleşmenin yalnızca fiyat ve tarih içermesi, teslim edilecek şeylerin yazmaması.
- Alan adı, sunucu ve hesapların firmanın kendi adına açılmasının önerilmesi.
- Yayın sonrası desteğin hiç konuşulmaması.
Görüşmeden önce kontrol listesi
- Sorunu ve bugünkü iş akışını yarım sayfada yazdım.
- Kimlerin kullanacağını ve hangi yetkilerle kullanacağını belirledim.
- Sekiz soruyu her firmaya aynı sırayla soracağım.
- Çalışan bir sistemi canlı görmeyi isteyeceğim.
- Teklifleri kendi kapsam listem üzerinden karşılaştıracağım.
- Kod, veri ve hesapların kimin adına olacağını sözleşmede göreceğim.
İşinize uygun yazılımın neye benzeyebileceğini görmek isterseniz, bugün gerçek işletmelerde çalışan iş yazılımlarımızı inceleyebilirsiniz.
