Özel Yazılım

Yazılım Bakım Anlaşması Neleri Kapsamalı? Sözleşme Maddeleri

Bakım anlaşmasında kapsam, yanıt süresi, güncelleme, yedekleme ve kaynak kod maddeleri nasıl yazılır? Eksik maddenin sonradan doğurduğu sorunları anlatıyoruz.

Yazılım Bakım Anlaşması Neleri Kapsamalı? Sözleşme Maddeleri

Yazılım teslim edildiğinde iş bitmiş gibi görünür. Ama kullanılan bir yazılım bir süre sonra bakım ister. Sunucu güncellenir, tarayıcılar değişir, bir ödeme servisi API’sini değiştirir, bir gün de biri yanlış bir ekrana tıklayıp veriyi bozar. Bakım anlaşması, bu günlük işin kimin tarafından, hangi sürede ve hangi bedelle yapılacağını yazılı hâle getiren belgedir. Biz bu konuyu teslimden önce konuşmayı tercih ediyoruz, çünkü sorun çıktığında konuşulacak bir şey kalmıyor, herkes kendi haklı olduğunu düşünüyor.

Bu yazıda bakım anlaşmasında hangi maddelerin bulunması gerektiğini, hangilerinin sık atlandığını ve bakımla yeni geliştirmenin nasıl ayrılacağını anlatıyorum. Sözleşmenin hukuki dilini siz ve avukatınız belirler. Yazılım tarafının işi ise maddelerin teknik sınırını netleştirmek.

Bakım anlaşması tam olarak neyi kapsar?

Bakım, yazılımın yeni özellik eklenmeden çalışır durumda tutulmasıdır. Pratikte birkaç iş bu başlık altına girer. Hangisinin aylık ücrete dahil olduğu yazılı değilse her talep ayrı bir pazarlık konusu olur.

MaddeSözleşmede yazılması gerekenSık görülen eksik
Hata düzeltmeBelgelenmiş özelliklerdeki hatalar dahildir“Sorunlarımız” gibi muğlak bir ifade
Güvenlik ve bağımlılık güncellemeleriSıklık ve açık çıktığında ne yapılacağıGüncelleme hiç geçmez
Barındırma ve yedeklemeYedeğin yeri, saklama süresi, geri yüklemeYedek alınır ama hiç denenmez
Küçük değişikliklerÖrneklerle, ör. metin, renk, sıra değişikliğiKapsamın dışında kalan her iş “küçük” sayılır
Yeni geliştirmeAyrı teklif ve ayrı fiyatBakım paketinin içine gömülür

İlk bakışta en çok karıştırılan şey küçük değişiklik ile geliştirmedir. “Buton rengi değişsin” bir bakım işi olabilir. “Müşteri ekranına yeni bir rapor eklensin” ise geliştirmedir. Bu çizgiyi sözleşmede birkaç örnekle çizin. Örnekler ne kadar somut olursa tartışma o kadar kısa sürer.

Kapsam yazılı değilse ne olur?

Bakım anlaşmasında en sık yaşanan sorun, kimsenin kötü niyetli olmamasına rağmen beklentilerin farklı olmasıdır. İşletme sahibi “bakım” derken gece çöken sistemin sabaha ayağa kalkmasını düşünür. Yazılım tarafı ise bunu, aylık paketin dışında kalan yeni bir iş olarak görebilir. İkisi de kendi açısından haklıdır, çünkü sözleşmede bu ayrım yazılı değildir.

Bu yüzden her maddeyi tek cümleyle sınırlayın. “Hata düzeltme dahildir” yerine “Yazılımın belgelenmiş özelliklerinde ortaya çıkan hatalar dahildir; yeni özellik istekleri dahil değildir” yazın. İlk cümlede tartışma açılır, ikincisinde kapanır. Teklifi değerlendirirken de aynı şeye bakın: iki teklif aynı ismi taşıyor olabilir, ama içlerinde aynı işler yoksa fiyatlarını karşılaştırmanın anlamı kalmaz.

Yanıt süresi: rakamı değil tanımı yazın

Anlaşmalarda “en geç 24 saat içinde yanıt verilir” gibi bir cümle sık görülür. Bu cümlenin iki eksiği var. Birincisi yanıtın ne demek olduğu belirsiz. Otomatik bir e-posta da yanıttır, ama sorunu çözmez. İkincisi, çözüm süresi ayrı tutulmamış. Yanıt verip üç gün sonra çözmek ile dört saatte çözmek aynı şey değildir.

Ben üç ayrımı öneririm: ilk yanıt süresi, çözüm hedefi ve sürenin uzadığı durumda müşteriye nasıl bildirim yapılacağı. Sistemin tamamen durduğu bir olayla bir yazım hatasının aynı öncelikte olmaması gerekir. Öncelik seviyelerini iki ya da üç kademeyle tanımlamak çoğu zaman yeterlidir. Daha fazla kademe kâğıtta güzel durur, ama kimse hatırlamaz.

Süreleri de tek taraflı yazmayın. Süre, fiyata ve ekibin kapasitesine uygun olmalı. Yüksek öncelikli bir olaya dört saatte müdahale vaat eden bir sözleşme, o vaadi karşılayacak bir nöbet düzeni olmadan imzalanmamalı.

Güncelleme, güvenlik ve yedekleme

Yazılım kendi başına eskimez; çevresi eskir. Kullanılan kütüphaneler, sunucu sürümü ve tarayıcı davranışı değişir. Bu yüzden anlaşmada bağımlılık güncellemelerinin ne sıklıkla yapılacağı yazılmalıdır. “Ayda bir” ile “güvenlik açığı duyurulduğunda” aynı şey değildir ve ikisini de ayrı ayrı yazmak gerekir.

Yedekleme de ayrı bir maddedir. Yedeğin nerede tutulduğu, kaç gün saklandığı ve bir yedekten geri dönüşün kimin işi olduğu sorulmalı. Yedek alınıyor ama hiç denenmemişse, bir gün geri yüklemek istediğinizde ilk kez çalışacağını görürsünüz. Bu da en kötü zamana denk gelir. Geri yükleme denemesini yılda bir kez yapılacak bir iş olarak sözleşmeye koymanızı öneririm.

İlk üç ay neden daha kritik?

Yeni yazılımda ilk üç ay, hem en çok hata çıkan hem de en çok talep gelen dönemdir. Kullanıcılar sistemi gerçek işte denemeye başlar, aklına gelmeyen senaryolar ortaya çıkar, eksik kalmış bir ekran fark edilir. Bu dönemde bakım sözleşmesinin sınırlarını sık sık test edersiniz.

Bu yüzden bakım anlaşmasını teslim tarihine değil, yayına alma tarihine göre kurun. Yayından sonraki ilk üç ayı, hata düzeltmenin ve küçük değişikliklerin ayrı bir paket olarak tanımlandığı bir dönem olarak yazabilirsiniz. Sonra normal bakım dönemine geçilir. Böylece ilk haftalarda çıkan “bu da ayıp sayılmaz mı” tartışması, sözleşmeye bakarak kapanır.

Yeni geliştirme ile bakımı ayırmak

Bakım ücreti ile geliştirme ücreti aynı faturada olmamalı. Bakım sabit bir aylık ya da yıllık kalemdir; geliştirme ise istek geldiğinde teklif edilen ayrı bir iştir. Bu ayrım işletme sahibine kontrol duygusu da verir: her istek, bakım paketini şişirmeden önce kendi kararıyla fiyatlanır.

Sık kullanılan bir ara çözüm, aylık paket içinde belli bir saat geliştirme hakkıdır. Bunu yazarken saatin nasıl sayılacağını, işin ne kadarının bu saatten düşeceğini ve kullanılmayan saatin devredip devretmediğini de belirtin. Cevabı yazılı olmayan saat, ay sonunda sürpriz olur.

Kaynak kod ve erişim kimde kalacak?

Bakım anlaşmasının en az konuşulan maddesi erişimdir. Kaynak kod kimde? Sunucu paneline kim giriyor? Alan adı hangi hesapta kayıtlı? Bu üç soruya yazılı cevap yoksa, bakım sözleşmesini bir gün başka bir ekibe devretmek mümkün olmayabilir. Bakım veren taraf değişince yazılımın kendisi de değişmeden kalmayabilir.

Kaynak kodun sahipliği ve devri için yazılım sözleşmesinde kaynak kodun kimde kalacağı yazısına bakabilirsiniz. Burada tek bir kural yeter: erişim bilgileri sizin adınıza açılmış hesaplarda durmalı, bakımı yapan kişinin kişisel hesabında değil.

Ücret yapısı: aylık paket mi, saatlik mi?

İki yaygın model var. Aylık paket öngörülebilir bir gider sağlar, ama kullanılmadığı ayda da ödemeye devam edersiniz. Saatlik ya da iş başına ödeme kullanıldığı kadar öder; fakat bir olay yaşandığında faturanın ne kadar gelebileceğini baştan bilemezsiniz. Hangisinin uygun olduğu, yazılımın ne kadar kritik olduğuna ve iş akışınızın ne kadar durabileceğine bağlıdır.

Fiyatın neye göre hesaplandığı da yazılmalı. Bakım ücreti de özel yazılımın genel maliyeti gibi kapsamdan çıkar. Bu mantığı özel yazılım maliyeti neye göre belirlenir yazısında anlattık. Firmaya özel bir yazılım ihtiyacınız varsa, bakım dahil bir teklif istemeden önce iş yazılımları hizmetimizin kapsamına bakabilirsiniz. Bir yazılım firması seçerken de aynı soruları sormanızı öneririm; Mersin yazılım firması olarak ne ile ilgilendiğimizi o sayfada görebilirsiniz.

Kontrol listesi

Teklifi imzalamadan önce şu maddeleri tek tek işaretleyin:

  • Bakım kapsamındaki işler örneklerle yazılı mı?
  • Yeni geliştirme ile bakımın sınırı net mi?
  • Hata için ilk yanıt süresi ve çözüm hedefi ayrı yazılmış mı?
  • Güncelleme sıklığı ve güvenlik açıklarında ne yapılacağı belli mi?
  • Yedeğin yeri, saklama süresi ve geri yükleme denemesi var mı?
  • Kaynak kod, sunucu erişimi ve alan adı sizin adınıza mı?
  • Kullanılmayan saat ya da ay nasıl ele alınıyor?

Bu maddelerden üçünde “evet” diyemiyorsanız, teklifi imzalamak yerine o üç maddeyi yazılı hâle getirmek için tekrar görüşün. Bu, iki tarafın da en az zaman kaybettiği yoldur.

Yazılım Bakım Anlaşması Neleri Kapsamalı? Sözleşme Maddeleri — bölüm özeti: Bakım anlaşması tam olarak neyi kapsar?; Kapsam yazılı değilse ne olur?; Yanıt süresi: rakamı değil tanımı yazın; Güncelleme, güvenlik ve yedekleme; İlk üç ay neden daha kritik?; Yeni geliştirme ile bakımı ayırmak; Kaynak kod ve erişim kimde kalacak?; Ücret yapısı: aylık paket mi, saatlik mi?; Kontrol listesi
Bu yazının bölümleri tek bakışta.

SSS

Bu yazıyla ilgili sık sorulanlar.

Sorunuz burada yoksa bize yazın.

WhatsApp’tan sorun
01Yazılım bakım anlaşması zorunlu mu?

Her yazılım için yasal bir zorunluluk değil. Ama yazılım çalışırken bakımı kimin yapacağı, hangi sürede yapacağı belli değilse sorun çıktığında kimin sorumlu olduğu tartışma konusu olur. Anlaşma bu belirsizliği kapatmak için yapılır.

02Bakım ücreti neye göre belirlenir?

Ücret, kapsamdaki işlerin türüne ve sıklığına bağlıdır: sunucu ve yedekleme, güvenlik güncellemeleri, hata düzeltme, küçük değişiklikler ve yanıt süresi. Kapsam yazılı değilse teklifi karşılaştırmak mümkün olmaz; iki teklif aynı şeyi sunmuyor olabilir.

03Yanıt süresi ile çözüm süresi aynı şey mi?

Değil. Yanıt süresi, talebin alındığını ve ilk adımın atıldığını gösterir. Çözüm süresi ise sorunun giderilmesi için hedeflenen zamandır. Otomatik bir e-posta yanıt sayılabilir, ama sorunu çözmez. İkisini ayrı yazmak tartışmayı kısaltır.

04Bakım anlaşmasında kaynak kod da yer almalı mı?

Evet. Kaynak kodun kimde kalacağı, sunucu erişiminin kimin adına açıldığı ve alan adının hangi hesapta durduğu anlaşmada yazılı olmalı. Bu bilgi olmadan bakım sözleşmesini başka bir ekibe devretmek zorlaşır.

05Kullanılmayan bakım saatleri bir sonraki aya devreder mi?

Bu, sözleşmede ne yazdığınıza bağlı ve sorulması gereken en önemli sorulardan biri. Devir yoksa bunu açıkça belirtin; devir varsa en fazla ne kadar birikeceğini ve ne zaman sona ereceğini yazın. Cevabı belli olmayan saat, ay sonunda uyuşmazlık konusu olur.

06Bakım olmadan yazılım çalışmaya devam eder mi?

Bir süre çalışır, ama bu süre sabit değildir. Kullanılan kütüphaneler, sunucu sürümü ve tarayıcı davranışı zamanla değişir. Güncelleme yapılmayan yazılımda küçük bir değişiklik bile beklenmedik bir hataya yol açabilir ve bu hatayı düzeltecek kişiyi bulmak zaman alır.

07Bakım ile yeni özellik geliştirme arasındaki fark nedir?

Bakım, mevcut yazılımın belgelenmiş özelliklerinin çalışır durumda tutulmasıdır. Yeni özellik, mevcut işleyişe eklenen ve kapsamı büyüten bir iştir. Bu ayrımı sözleşmede örneklerle yazmak, sonradan çıkacak anlaşmazlığın büyük kısmını önler.

Diğer yazılar.

Tüm yazılar

Hazır mısınız?

Markanız için sıradan olmayan bir web sitesi konuşalım.

Birkaç dakikalık bir görüşme yeter. Fikrinizi dinleyip net bir yol haritası çıkaralım.

Ya da teklif formunu doldurun; size dönelim.