MVP kelimesini bir yazılım teklifinde, bir girişim toplantısında ya da bir ajans sunumunda duyduğunuzda çoğu kişi bunun “eksik ürün” anlamına geldiğini düşünür. Bizim sahada gördüğümüz de bu. Oysa kısaltma, İngilizce “Minimum Viable Product” ifadesinden gelir ve Türkçesi en az uygulanabilir üründür. Ürünün tamamını anlatmaz, bir işi yapabilen en küçük sürümünü anlatır.
Bu yazı MVP’nin ne olduğunu, hangi durumda ilk adım olarak mantıklı olduğunu ve nerede yanlış kullanıldığını anlatıyor. Her projede MVP yapmanız gerektiğini söylemiyoruz. Bazı projelerde bunu öneriyoruz, bazılarında ise baştan tam kapsamla başlamanın daha doğru olduğunu düşünüyoruz. Ayrım, işinizi ne kadar bildiğinizle ilgili.
MVP tam olarak nedir?
MVP, bir ürünün gerçek kullanıcıya bir işi çözdüğünü gösterecek kadar özellik taşıyan sürümüdür. Kapsam bilinçli olarak dar tutulur. Amaç, sistemin son haline en kısa yoldan varmak değil, hangi varsayımın doğru hangisinin yanlış olduğunu öğrenmektir.
Buradaki “viable” kelimesi önemlidir. “Çalışır” demektir, ama “bitmiş” anlamına gelmez. Bir MVP’nin ekranı sade olabilir, raporları elle hazırlanabilir, bazı entegrasyonlar sonraya bırakılabilir. Kullanıcının asıl işini aksatmadığı sürece bu eksikler kabul edilebilir.
Bunu bir örnekle düşünün. Arızalı cihazların takibini kâğıtta yapan bir servis ekibi düşünün. Tam kapsamlı bir sistem; müşteri portalı, stok, fatura, mobil uygulama ve raporlama içerebilir. MVP ise yalnızca iş emrini açma, teknisyene atama ve kapanış notu almak olabilir. İlk birkaç hafta bu çekirdek üzerinden çalışırsanız, hangi alanın gerçekten kullanıldığını ve hangisinin hiç açılmadığını görürsünüz.
Neden ilk sürümü küçük tutmak mantıklı?
Yazılım projelerinde en pahalı hata, yanlış şeyi büyük yapmaktır. Ekran sayısı, rol ve kural sayısı arttıkça değişiklik maliyeti de artar. Bir ekranı baştan yazmak küçük bir düzeltme gibi görünse de, o ekrana bağlı üç modül de değişmek zorunda kalabilir.
MVP bu riski küçültür. Kapsam dar olduğu için geri bildirim daha erken gelir. Kullanıcı bir alanın eksik olduğunu, bir ekranın fazla geldiğini ya da iş akışının başka bir sırayla yürüdüğünü ilk haftalarda görür. Bu bilgiyi tam sistem bittikten sonra öğrenmek, çoğu zaman ilk tasarımın büyük kısmını çöpe atmak anlamına gelir.
Bir de ekip tarafı var. Kullanıcı sistemi kullanmaya başladığında ekip, hangi sorunun gerçekten sorun olduğunu konuşabilir. Toplantıda tahmin yürütmek yerine ekrandaki veriye bakmak kararları hızlandırır.
MVP’de neler olmalı, neler olmamalı?
Ayrımı netleştirmek için kısa bir liste işimize yarar:
- Kullanıcının günlük işini baştan sona tamamlayabildiği bir akış.
- Tek bir rol için, tek bir kullanım senaryosu.
- Kullanımı ölçmeyi sağlayan en az bir kayıt ya da rapor.
- Hata durumunda kullanıcıya ne olduğunu söyleyen temel bildirimler.
Olmaması gerekenler ise genelde “güzel olur” diye eklenen şeylerdir: süslü bir kontrol paneli, her cihaza ayrı uygulama, nadir kullanılacak raporlar, bütün entegrasyonların aynı anda kurulması. Bunlar bazen gerekir, ama ilk sürümü yavaşlatır ve neyin işe yaradığını gizler.
Burada bir ayrıntı var. MVP’nin güvenlik, veri yedeği ve kullanıcı girişi gibi temel konularda eksik olması kabul edilemez. Dar kapsam, zayıf temel anlamına gelmez. Eksik olan bir özellik olabilir, ama güvenli veri saklama eksik olamaz.
Biz MVP’yi ne zaman öneriyoruz?
Ben bir projede MVP’yi üç durumda öneriyorum. Birincisi, iş modelinin henüz oturmadığı durumlar. Ürününüzü kimin, hangi sıklıkta kullanacağını tam bilmiyorsanız, tam sistem yerine önce bir sürümle başlamak daha dürüst bir yöntemdir.
İkincisi, ekibin sistemi ilk kez kullanacağı durumlar. Excel ya da kâğıttan geçen bir işletmede kullanıcılar sisteme alışmak için zamana ihtiyaç duyar. Herkesi her modüle aynı anda sokmak direnci büyütür.
Üçüncüsü, bütçenin bir aşamada kesin bir sınır koyduğu durumlar. Bu durumda MVP, ilk dönemin harcamasını sınırlar ve sonraki aşama için karar verecek veriyi üretir.
Öte yandan, mevzuat ya da sektör kuralları nedeniyle baştan tam uyum gereken işlerde MVP tek başına yetmez. Bu tür projelerde kapsamı küçültmek yerine, hangi zorunlulukların ilk sürüme gireceğini baştan yazılı olarak belirlemek gerekir.
MVP’den sonra ne olur?
MVP canlıya çıktıktan sonra iş bitmez. Asıl iş, kullanım verisini okumaya başladığınız andan itibaren başlar. Hangi ekran açılıyor, hangi adımda kullanıcı vazgeçiyor, hangi istek sürekli tekrar ediyor? Bu soruların cevabı bir sonraki sürümün kapsamını belirler.
Pratik bir yaklaşım, her iki haftada bir kısa bir değerlendirme yapmaktır. Ekipten ve kullanıcıdan gelen istekleri tek bir listeye yazın, sonra her istek için üç soru sorun: bu olmazsa iş duruyor mu, kaç kişi bunu istiyor, değişikliği yapmak ne kadar sürer? Bu üç soru, rastgele eklenen özellikleri ayıklamaya yardımcı olur.
Bu aşamada ekibe dürüst olmak gerekir. MVP’nin başarısı ilk sürümde her şeyin çalışmasıyla ölçülmez. Ölçülen şey, kullanıcının sistemi gerçekten kullanıp kullanmadığıdır. Kullanılmayan bir sistem, eksik olduğu kadar pahalıdır.
MVP’de sık yapılan hatalar
En yaygın hata, MVP’yi “ucuz tam sistem” gibi düşünmektir. Bu yaklaşımda kapsam her toplantıda biraz daha büyür ve sonunda ortaya ilk sürümden pek farklı olmayan bir proje çıkar. Sınırı baştan yazıp onaylamak bu sorunu azaltır.
İkinci hata, geri bildirimi toplamamaktır. Kullanıcıya “memnun musunuz?” diye sormak yetmez. Hangi ekranda takıldığını, hangi veriyi tekrar girdiğini gözlemlemek çok daha değerli bilgi verir.
Üçüncü hata, MVP’yi sonsuza kadar sürdürmektir. Bir sürümün amacı öğrenmektir. Öğrenilen şey netleştikten sonra o sürümü bir sonraki aşamaya bağlamak gerekir. Aksi halde geçici çözüm kalıcı bir borca dönüşür.
İlk adım: kendi projeniz için ne yapmalısınız?
Bir sonraki toplantınızdan önce tek bir sayfa hazırlayın. Sayfanın başına, yazılımın çözmesi gereken işi tek cümleyle yazın. Altına, bu işi bugün kâğıtta, tabloda ya da mesajla yapan kişinin attığı adımları sıralayın.
Sonra bu adımların hangisinin olmadan işin duracağını işaretleyin. İşaretlediğiniz adımlar MVP’nin çekirdeğidir. Geri kalan her şeyi ikinci bir listeye yazın ve ilk sürümden önce o listeyi bilerek boşaltın.
Bu çalışmayı yapmadan bir yazılım firmasıyla fiyat konuşmak, çoğu zaman yanlış kapsamı fiyatlamak demektir. Önce kapsam, sonra teklif.
Mersin’deki yazılım çalışmalarımızı yazılım firması sayfamızda anlattık. Genel çözüm yelpazesi için iş yazılımları sayfasına da bakabilirsiniz. Özel bir yazılımın neden firmaya göre tasarlandığını anlatan özel yazılım nedir yazısını okumanızı öneririz.
