Yapay Zeka Aramalarında Görünmek: ChatGPT ve Google AI Özetleri

Müşteriler artık bir hizmeti yalnızca Google’a yazarak aramıyor; aynı soruyu ChatGPT’ye, Gemini’ye ya da Google’ın arama sonucunun üstünde çıkan yapay zeka özetine soruyor. Bu cevapların altında birkaç kaynak bağlantısı duruyor ve işletme sahibinin sorusu basit: o bağlantılardan biri neden benim sitem olmasın?

Bu yazı, kaynak gösterilmenin hangi koşullara bağlı olduğunu resmî dokümanlara dayanarak anlatıyor. Sihirli bir etiket yok; ama kontrol edilebilecek somut bir liste var.

Yapay zeka aramaları cevabı nereden alıyor?

Yapay zeka aramaları cevabı kendi hafızasından değil, o anda bir arama dizininden çektiği sayfalardan kuruyor. Kaynak gösterimi de bu yüzden mümkün oluyor: model soruyu alıyor, bir ya da birkaç arama yapıyor, bulduğu sayfaları okuyup cevabı yazıyor ve dayandığı sayfalara bağlantı veriyor.

Hangi dizinin kullanıldığı araca göre değişir:

Tablonun söylediği şey şu: yapay zeka görünürlüğü ayrı bir dünya değil, mevcut arama dizinlerinin üstüne kurulu bir katman. Dizinde olmayan sayfa, hiçbir cevapta kaynak olamaz.

Google AI özetlerinde görünmek için ne gerekir?

Google AI özetlerinde kaynak olmak için sayfanın Google dizininde olması ve arama sonucunda snippet ile gösterilebilir olması gerekir; ek bir teknik şart yoktur. Google bunu yapay zeka özellikleri dokümanında açıkça yazıyor: yeni bir makine-okur dosya, yapay zeka metin dosyası ya da özel bir schema işaretlemesi gerekmiyor.

Aynı doküman iki ayrıntı daha veriyor. Birincisi, AI özetleri ve AI Modu tek bir arama yapmıyor; soruyu alt konulara bölüp birden fazla ilgili arama çalıştırıyor. Google buna “query fan-out” diyor. Pratikte bu, bir sayfanın yalnızca ana sorguda değil, o sorgunun alt sorularında da kaynak olabileceği anlamına gelir. İkincisi, görünümü kısıtlamak isteyen site sahibi bildiği araçları kullanır: nosnippet, data-nosnippet, max-snippet ve noindex.

Sayfanız Google’da hiç çıkmıyorsa önce o sorunu çözmek gerekir; nedenlerini sitem Google’da çıkmıyor yazısında sırayla anlattık.

ChatGPT bir siteyi nasıl bulur ve kaynak gösterir?

ChatGPT’nin arama özelliği siteleri OAI-SearchBot adlı tarayıcıyla bulur; bu tarayıcıyı engelleyen site arama cevaplarında kaynak olarak gösterilmez. OpenAI, tarayıcı dokümanında birbirinden bağımsız çalışan tarayıcılar tanımlıyor:

• OAI-SearchBot — ChatGPT’nin arama özelliklerinde siteleri göstermek için kullanılır. Engelleyen siteler arama cevaplarında gösterilmez.
• GPTBot — üretken yapay zeka modellerinin eğitimi için tarama yapar. Engellemek, içeriğin eğitimde kullanılmamasını ister.
• ChatGPT-User — bir kullanıcı sohbet içinde belirli bir sayfanın açılmasını istediğinde çalışır; web’i kendiliğinden taramaz.

Bu ayrım pratik bir sonuç doğurur: içeriğinin model eğitiminde kullanılmasını istemeyen bir işletme GPTBot’u kapatıp OAI-SearchBot’u açık bırakabilir ve yine de ChatGPT aramasında kaynak olabilir. OpenAI, robots.txt değişikliğinin sistemlerine yansımasının yaklaşık 24 saat sürebileceğini de belirtiyor.

Gemini için ayrı bir ayar var mı?

Gemini için ayrı bir tarayıcı yoktur; ayrı bir izin belirteci vardır: Google-Extended. Google’a göre bu belirteç, sitenizden taranan içeriğin Gemini modellerinin eğitiminde ve Gemini’de yanıtların Google Arama dizinindeki içerikle dayandırılmasında kullanılıp kullanılmayacağını yönetir.

Google aynı yerde iki şeyi netleştiriyor: Google-Extended bir sitenin Google Arama’ya dahil edilmesini etkilemez ve sıralama sinyali olarak kullanılmaz. Yani bu belirteci engellemek aramadaki yerinizi değiştirmez; ama Gemini’de kaynak gösterilmek isteyen bir sitenin onu engellememesi gerekir.

robots.txt dosyasında neye bakılmalı?

robots.txt’te bakılacak şey, yukarıdaki tarayıcılardan birinin bilerek ya da yanlışlıkla engellenip engellenmediğidir. En sık görülen durum, bir güvenlik eklentisinin ya da barındırma panelindeki “yapay zeka botlarını engelle” ayarının sahibinin haberi olmadan devreye girmesidir.

Kontrol üç adımdır:

1. siteniz.com/robots.txt adresini açın; OAI-SearchBot, Google-Extended ve bingbot için Disallow: / satırı olmadığını görün.
2. Barındırma ya da CDN panelinde bot engelleme ayarlarını gözden geçirin; robots.txt temiz olsa bile istek sunucuda reddediliyor olabilir.
3. Sayfayı bu tarayıcıların kullanıcı aracısı adıyla isteyip 200 yanıtı döndüğünü doğrulayın.

Hiçbir kural yazılmamışsa, yani dosyada yalnızca User-agent: * ve Allow: / varsa, bütün tarayıcılara izin verilmiş demektir.

İçerik alıntılanabilir olacak şekilde nasıl yazılır?

Alıntılanabilir içerik, sorunun cevabını ilk cümlede veren ve çevresindeki metin olmadan da anlaşılan içeriktir. Bir yapay zeka cevabı sayfanın tamamını değil, içinden bir ya da iki cümleyi alır; o cümle “bu”, “o yöntem” gibi önceki paragrafa yaslanan ifadelerle başlıyorsa tek başına işe yaramaz.

Uyguladığımız kurallar şunlar:

• Başlık soru, ilk cümle cevap. Bölüm başlığı kullanıcının sorduğu biçimde yazılır; hemen altındaki cümle o sorunun cevabıdır.
• Tek sayfa, tek konu. Bir sayfa bir soruyu derinlemesine cevaplar; on konuyu yüzeyden geçen sayfa hiçbirinde kaynak olmaz.
• Zamir yerine ad. “Bu sistem” yerine sistemin adı yazılır; cümle bağlamından koparıldığında da doğru kalır.
• Kaynak ve tarih. İddia birincil kaynağa bağlanır; yazının tarihi ve varsa güncelleme tarihi görünür.
• Doğrulanabilir bilgi. Kim olduğunuz, ne yaptığınız ve bunun nereden doğrulanacağı sayfada yazar.

Bir örnekle fark netleşir. “Fiyatlarımız projeye göre değişmektedir, detaylı bilgi için bizimle iletişime geçin” cümlesi hiçbir soruyu cevaplamaz ve alıntılanacak bir bilgi taşımaz. “Kurumsal web sitesinin fiyatını sayfa sayısı, içeriğin kim tarafından hazırlanacağı ve özel yazılım ihtiyacı belirler” cümlesi ise tek başına bir cevaptır; sayfanın geri kalanı okunmasa da doğrudur ve kaynağıyla birlikte aktarılabilir.

Soru-cevap bölümleri bu yapıya doğal olarak uyar. Yapılandırılmış veri bir zorunluluk değil, ama sayfada ne olduğunu makineye açıkça söylediği için işi kolaylaştırır; ayrıntısı yapılandırılmış veri nedir yazısında.

Görünürlük nasıl ölçülür?

Yapay zeka aramalarındaki görünürlük bugün üç yerden, kısmen ölçülebiliyor. Hiçbiri tam bir tablo vermiyor; birlikte bakıldığında yön gösteriyor.

• Google Search Console. Google, AI özetleri ve AI Modundaki görünümleri performans raporunda “Web” arama türünün içinde sayıyor. Ayrı bir filtre olmadığı için bu trafiği klasik sonuçlardan ayırmak mümkün değil.
• Bing Webmaster Tools. “AI Performance” raporu, Copilot cevaplarında sitenin kaç kez alıntılandığını ve hangi sayfaların alıntılandığını gösteriyor.
• Analitik. ChatGPT, Gemini ya da Copilot’tan tıklayıp gelen ziyaretçi, yönlendiren kaynak raporunda ilgili alan adıyla görünür.

Bu raporların ortak eksiği, kullanıcının tıklamadan okuduğu cevapları göstermemesidir. Yapay zeka cevabı soruyu yerinde yanıtladığında kullanıcı kaynağa hiç gitmeyebilir; siteniz kaynak gösterilmiş olsa bile analitikte bir ziyaret oluşmaz. Bu yüzden başarıyı yalnızca trafikle ölçmek yanıltır.

Dördüncü yöntem elle yapılır: müşterinizin soracağı soruları bu araçlara kendiniz sorar, cevapta sitenizin geçip geçmediğini ve bilginin doğru olup olmadığını not edersiniz. Ayda bir yapılan bu kontrol, hangi sayfanın eksik kaldığını raporlardan daha hızlı gösterir.

Nereden başlamalı? Kontrol listesi

Başlangıç noktası yeni içerik yazmak değil, mevcut sayfaların dizinlerde olup olmadığına bakmaktır. Sıra şöyle:

• Önemli sayfalar Google Search Console’da “dizine eklendi” görünüyor.
• Site Bing Webmaster Tools’a eklendi, sitemap gönderildi.
• robots.txt ve barındırma ayarları OAI-SearchBot, Google-Extended ve bingbot’u engellemiyor.
• Her hizmet ve rehber sayfası tek bir soruyu, ilk cümlesinde cevaplıyor.
• Sayfalarda yazar, tarih ve birincil kaynak bağlantıları var.
• İşletme bilgileri (ad, adres, telefon, hizmetler) her yerde aynı yazılıyor.
• Ayda bir, hedef sorular ChatGPT, Gemini ve Copilot’ta elle deneniyor.

Bu listedeki maddelerin çoğu, iyi yapılmış bir arama çalışmasının zaten kapsadığı işlerdir; SEO danışmanlığı hizmetimizde teknik denetimi bu tarayıcıları da içerecek şekilde yapıyoruz. Kaynak gösterilmenin garantisi yoktur: hangi sayfanın alınacağına her araç kendi sistemiyle karar verir. Yapılabilecek olan, sayfayı bulunabilir, okunabilir ve alıntılanabilir hâle getirmektir.