Bir web ajansı size referans listesi gösterdiğinde çoğu kişi bunu olduğu gibi kabul eder. Listede firma adları, logolar ve belki bir iki yorum vardır. Sorun şu ki liste, o işin gerçekten yapılıp yapılmadığını söylemez. Bir logoyu sayfaya koymak kolaydır, o logonun arkasında gerçekten bir proje olup olmadığını ise listeden anlayamazsınız.
Bu yazıda bir referansın gerçek olup olmadığını nasıl kontrol edebileceğinizi anlatacağım. Örnekleri kendi işlerimizden veriyorum, çünkü bu konuda en dürüst yol bizim sitelerimizin açık olması. Yöntem her ajans için aynı. Yalnızca hangi kanıtın sizin elinize geçmesi gerektiğini bilmeniz yeterli.
Referans listesi neden tek başına yetmez?
Bizim sektörde logo kullanımı, bir işi yaptığınızın kanıtı değildir. Bir firma eski bir ajansla çalışmış olabilir, yalnızca birkaç sayfa işi almış olabilir ya da fuarda tanışıp listeye eklenmiş olabilir. Liste bunların hepsini aynı görünümde gösterebilir. Kartvizit ne kadar düzgün basılmış olursa olsun, kartvizitteki kişinin işi yaptığını söylemez.
Bu yüzden sorulacak soru “kimler var?” olmamalı. Sormanız gereken şu: bu sitede kimin imzası var ve adres şu an açılıyor mu? İkincisi bir dakikalık bir kontrol. Birincisi ise ajansın anlatımını sitenin kendisiyle karşılaştırmanızı sağlar.
Altbilgi imzası nasıl okunur?
Web ajansları sitelerinin en altına küçük bir imza koyar. Genelde “Yazılım …” ya da “… tarafından yapılmıştır” gibi bir cümledir. Bu imza sitenin kimin elinden çıktığını gösteren en pratik işarettir. Sayfanın en altına inin, imzanın metin mi yoksa bağlantı mı olduğuna bakın. Bağlantıya tıkladığınızda ajansın kendi adresine gidiyorsa iki yönlü bir bağ vardır: firma sitenin kime ait olduğunu söylüyor, ajans da bunu kendi sitesinde gösteriyor.
Bir de imzanın her sayfada olup olmadığına bakın. Yalnızca ana sayfada duran bir imza, sitenin geri kalanında aynı şeyi söylemez. Bizim Solar Gard Türkiye ağındaki sekiz sitenin altbilgisinde “Yazılım: Digitalpedi” imzası duruyor. XPEL Türkiye tarafında merkez, İzmir ve Trabzon sitelerinin üçünde de “Yazılım Digitalpedi tarafından yapılmıştır.” cümlesi var. Cümleler farklı, ama mantık aynı. Bir sitede imza yoksa o site için ayrıca soru sormanız gerekir.
Canlı adres ve site haritası ne gösterir?
Referans sayfasındaki adres her zaman bugün açılan bir adres olmayabilir. Bir site kapanmış, alan adı başka birine geçmiş ya da eski sürüm yeni sitenin yerine geçmiş olabilir. Adresi açın, yalnızca ana sayfaya değil içerik sayfalarına da bakın. Sonra sitenin site haritasına ulaşmayı deneyin. Genelde alan adının sonuna “/sitemap.xml” eklemek yeter.
Site haritası, sitenin hangi sayfalardan oluştuğunu ve sayfaların ne zaman güncellendiğini gösterir. Bir sayfa sayısı tek başına kanıt değildir. Ama ajansın anlattığı sayı ile site haritasındaki sayı çok farklıysa, bu farkın nereden geldiğini sormak yerinde olur. Ben bu soruyu sormayı bir ajansı değerlendirirken ilk yapılacak iş sayarım.
Bayi ağında ne kontrol edilmeli?
Bayi ağı olan işlerde en sık karışan şey, “kaç bayi” ile “kaç site” arasındaki farktır. Merkez sitede bir bayi dizini olması, her bayinin ayrı bir sitesi olduğu anlamına gelmez. Bu ikisini yan yana koyduğunuzda tablo çoğu zaman işe yarar:
| Referansta yazan | Sitede bakılacak yer |
|---|---|
| Ağda sekiz site kuruldu | Her alan adı açılıyor mu, altbilgide imza var mı |
| Bayi dizini var | Dizindeki her bayinin ayrı sitesi var mı, yoksa yalnızca merkezde mi listeleniyor |
| Tek kod tabanından üretildi | Sitelerin benzer yapıda olması bunu gösterir, ama tek başına kanıt değildir |
Solar Gard örneğinde merkez site, 11 ildeki 20 yetkili bayiyi listeliyor. Ama bu 20 bayinin hepsinin ayrı bir sitesi yok. Digitalpedi’nin kurduğu ağ, merkezle birlikte kendi alan adında yayında olan 8 siteden oluşuyor. Bu ayrım önemli, çünkü bayi dizinini görüp hepsinin sitesi var sanmak en kolay hata.
Ajansla görüşmeden önce ne sormalı?
Kontrol listesini doldurmak için ajansın yardımına ihtiyacınız yok, ama görüşmede sorularınızı önceden hazır tutmak işinizi kolaylaştırır. Ben bir ajansla ilk konuşmada üç şeyi merak ederim: referansın hangi kısmını ajansın yaptığını, hangi kısmını başkasının yaptığını ve bugün sitede neyin değiştiğini bilip bilmediğini. İyi bir ajans bu soruları rahatsız olmadan yanıtlar. Yanıt bulanıksa, bunu da bir bilgi olarak not edin.
Bir diğer soru da sitenin kime ait olduğu. Alan adı ve barındırma hesabı sizin adınıza mı kayıtlı? Ajans ayrılırsa siteyi taşıyabilir misiniz? Bu sorular ilk bakışta soğuk görünür, ama bir site yıllarca sizin işiniz için çalışır. Sahipliği netleşmemiş bir referans, ileride büyük bir sorun olarak geri döner.
Referansın tarihi neden önemli?
Bir referansın ne zaman yapıldığı, ne zaman kontrol edildiği kadar önemlidir. Bir site üç yıl önce kurulmuş ve bugün yenilenmiş olabilir. Ya da bugün aynı görünen bir bayi dizini geçen yıl çok farklıydı. Bu yüzden iki tarih isteyin: işin tamamlandığı tarih ve sitenin son kontrol tarihi. Biz referans sayfalarımızda bu tarihleri açıkça yazıyoruz, çünkü yalnızca bugünkü hali anlatan bir liste dünü saklayabilir.
Tarih bir de güven işareti. Yıllar önce yapılmış ve hâlâ açık duran bir site, hizmetin ayakta kaldığını gösterir. Bir ay önce açılmış bir site ise henüz sınanmamıştır. İkisi de bir şey anlatır, ama anlattıkları aynı şey olmaz. Referansı değerlendirirken bu farkı görmek, ajansla konuşurken de doğru soruyu sormanızı sağlar.
Kendi işlerimizden iki örnek
Solar Gard Türkiye için referans sayfamızda sekiz alan adını tek tek yazdık: merkez solargardturkiye.com ve 7 yetkili uygulama merkezinin sitesi. Her birine girip altbilgiye bakabilirsiniz. Sayfadaki iddiaların hiçbiri bizim beyanımıza dayanmıyor; her biri adres ve imza ile kontrol edilebilir. Son kontrolümüz 25 Ekim 2026 tarihli.
XPEL Türkiye tarafında merkez site xpelturkiye.com, İzmir ve Trabzon bayi siteleri de ayrı alan adlarında yayında. Bayi dizini 7 şehirde 17 bayi listeliyor. Burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var: aynı dizini 30 Eylül 2026’da saydığımızda 14 bayi görmüştük, 25 Ekim’de 17 oldu. Sayı değişiyor, çünkü dizin güncelleniyor. Bu yüzden bir referansı kontrol ettiğinizde sayıyı tarihiyle birlikte not edin. Bir sonraki kontrolde karşılaştırma yapmak, ajansın sözünü tutup tutmadığını görmenin en temiz yolu.
Kanıt yetmediğinde ne yapmalı?
Sitede göremediğiniz bir iş varsa bunu reddetmek zorunda değilsiniz, ama kanıt saymak da zorunda değilsiniz. Reklam yönetimi, sosyal medya ya da yazılım gibi işler çoğu zaman sitenin dışında kalır. Bu işlerin kapsamını ajanstan yazılı olarak isteyin: hangi hesap, hangi dönem, hangi araç. Sözlü bir “evet, yaptık” cümlesi, sizin için henüz bir kanıt değil. Bu, ajansın yalan söylediği anlamına gelmez. Çoğu zaman yapılan iş teklifte kısaca geçmiştir ve kimse bunu referans sayfasına yazmayı düşünmemiştir. Sorunuz bir netleştirme olsun; suçlama gibi durmasın.
Ben bir ajansın referans listesine tek başına güvenmem. Ama her referansı açıp bakmak zaman alır ve çoğu kişi bunu yapmaz. Bu yüzden aşağıdaki listeyi kendi sayfanıza kopyalayıp bir ajansla görüşmeden önce doldurmanızı öneriyorum.
Kontrol listesi
- Referansta geçen her sitenin adresi bugün açılıyor mu?
- Altbilgide imza var mı, ajansın kendi adresine bağlı mı?
- Bayi sayısı ile ayrı site sayısını birbirinden ayırdınız mı?
- Ajansa sayıyı ne zaman saydığını sordunuz mu?
- Sitede görünmeyen işin kapsamını yazılı olarak aldınız mı?
Bu yazıdaki Solar Gard ve XPEL bilgileri ilgili referans sayfalarımızdan ve 25 Ekim 2026 tarihli canlı site kontrolümüzden alındı. Ajans seçerken kullanabileceğiniz genel ölçütler için web tasarım firması seçerken yazısına, teklif tarafı için yazılım şirketi nasıl seçilir yazısına bakabilirsiniz.
