Dijital pazarlama işi kulağa hep başka birinin işi gibi gelir. Patron sabah dükkânı açar, gün boyu müşteriyle, stokla ve personelle uğraşır, akşam da bir reklam panelinin raporuna bakacak enerji bulamaz. Sonuçta reklam açık kalır, sosyal medya hesabı son paylaşımında unutulur, web sitesi de kimsenin güncellemediği bir kartvizit gibi durur.
Bu yazıda tek bir soruya cevap arıyoruz: dijital pazarlamayı kim yönetmeli, patron neyi kendi elinde tutmalı, neyi dışarıya bırakmalı? Cevabı sahada yaşadığımız işlerden çıkardık. Bu bir kural listesi değil, bir çerçeve. Her işletmenin ölçeği ve sahibinin vakti farklı, ama karar verirken bakılacak yerler aynı.
Patron neden bu işe vakit bulamıyor?
Bugün herkesin web sitesi, sosyal medya ve yapay zekâ hakkında az çok bir fikri var. Yani bilgi eksikliği çoğu işletmenin asıl sorunu değil. Sorun, bu bilgiyi her gün uygulayacak zamanın olmaması. Yetkin bir pazarlama personeli istihdam etmek de her firmanın harcı değil; işçilik maliyeti yüksekken bu yük doğrudan patrona biniyor.
Hesap aslında basit. Sahibin kendi işinde yarattığı değer, pazarlama ekranında harcadığı saatten çoğu zaman daha yüksek. Bu yüzden sorulması gereken soru “bunu kim yapar?” olmamalı. Asıl soru şu: patron hangi işini bırakmadan bu iş nasıl yürür?
Patronun vakti nereye gitmeli?
Patronun elinde kalması gereken kararlar var ve bunları dışarıya devretmemek gerekir. Hangi teklifin öne çıkacağı, hangi müşteriye ne söyleneceği, fiyatın neye göre belirleneceği. Bunlar işin kendisi. Bir ajans bu konularda öneri getirebilir, ama yerinize karar veremez, çünkü müşterinizi siz tanıyorsunuz.
Buna karşılık ölçüm, kanal kurulumu ve raporların hazırlanması gibi işlerde bir ekibin çalışması çoğu zaman daha verimli olur. Patron bu işleri yapmak zorunda kalmaz, ama sonuçlarını okuyabilmelidir. Pratik bir düzen şöyle olabilir: haftada on dakikalık kısa bir bakış ve ayda bir yapılan kısa bir toplantı. Bu iki adım, sahibin işine gömülmeden pazarlamanın nereye gittiğini görmesine yeter. Bu ayrımı görmek, ajansla konuşurken hangi soruyu soracağınızı da belirler.
İçeride mi, dışarıda mı?
Aşağıdaki tablo, sık görülen işlerin hangi tarafta durması gerektiğini özetliyor:
| Konu | İçeride tutulmalı | Dışarıya verilebilir |
|---|---|---|
| Hedef ve teklif | Sahibin kendisi karar verir | Ajans öneri getirir |
| Reklam hesabının kurulumu | Hesabın sahibi siz olun | Ajans kurar ve yönetir |
| Bütçe dağılımı | Üst sınırı siz belirleyin | Ajans kanallar arasında dağıtır |
| Ölçüm ve raporlama | Kimin takip ettiği yazılı olsun | Ajans hazırlar, siz okursunuz |
| İçerik ve görsel | Gerçek bilgiyi siz verirsiniz | Ekip metni ve tasarımı hazırlar |
Bu tablo kesin bir kural değil. Küçük bir işletmede sahibin kendisi raporu okuyup ajansla on dakikalık bir toplantı yapabilir. Daha büyük bir işletmede bu iş bir pazarlama sorumlusuna düşebilir. Önemli olan her satırın yanında bir adın yazılı olması. Adı olmayan iş, kimsenin takip etmediği iştir.
Ajansa neyi bırakmalı, neyi bırakmamalı?
Ajansa rahatlıkla bırakılabilecek işler belli: kanal kurulumu, reklam hesabının günlük yönetimi, teknik ölçüm kodlarının yerleştirilmesi ve rapor hazırlığı. Digitalpedi olarak bu işleri hizmetlerimizin kapsamında yapıyoruz. Yine de bu bir ajans tanıtımı değil; her ajansta olması gereken asgari düzen bu.
Bırakılmaması gereken şeyler ise daha az ama daha kritik. Hedef bunlardan biri. Ürününüzün gerçek bilgisi ve fiyat politikası da öyle. Üçüncü ve en önemlisi, hesaba kimin erişebildiği. Reklam hesabı ve analiz aracı sizin adınıza açık olmalı. Ajans bir gün ayrılırsa verileriniz ve geçmiş kayıtlarınız sizde kalsın.
Digitalpedi kurucusu Mesut Karcıgil röportajında bu konuda şöyle diyor: “Biz bu işin matematiğini, algoritmasını biliyoruz çünkü işimiz bu.” Bu cümle ajans tarafının bakışı. Ama bu güvenin doğru olması için ajansın ne yaptığını sizin de anlayabilmeniz gerekir. İyi bir ekip, raporu sizin anlayacağınız dille anlatır; anlatamıyorsa bu da bir bilgidir.
Ölçmeden yönetmek neden para kaybettirir?
Bir reklam verdiniz ama kime gösterildiğini bilmiyorsunuz. Siteye kaç kişi girdi, hangi sayfada dolaştı, iletişime geçen oldu mu? Bunları ölçmezseniz, ayın sonunda faturaya bakıp “işe yaradı mı?” diye tahmin yürütürsünüz. Ölçmediğiniz reklam için harcadığınız para, hedeflediğiniz müşteriye hiç ulaşmamış olabilir. Bu durumda para çöpe gitmiş olur.
Solar Gard Türkiye çalışmamızda işe en temelden başladık: önce web siteleri kuruldu, sonra sosyal medya tarafı aktif edildi. Kurulum sırasında ölçüm de paralel çalıştı. Reklam sistemini kurduğumuz andan itibaren kimin siteye girdiğini, hangi ürün ve hizmet sayfalarında gezindiğini, iletişim formundan ulaşıp ulaşmadığını görmek mümkün oldu. Bu veriler olmadan bütçenin hangi kanala ne kadar ayrılacağına karar vermek tahminden ibaret kalır. Reklam raporu nasıl okunur yazısında raporun hangi satırına bakacağınızı ayrıntılı anlattık.
Bütçe rakamdan çok, yönetimle ilgili
Bütçenin büyüklüğü tek başına sonucu belirlemez. Aylık küçük bir bütçe, doğru lokasyona, doğru kitleye ve düzenli optimizasyona bağlanırsa iş getirebilir. Çok büyük bir bütçe de tüm ülkeye ve yanlış kitleye dağıtılırsa sonuç vermez. Asıl belirleyici olan üç şey var: reklamın hangi lokasyonda gösterileceği, kaç kişiye ulaşılacağı ve müşterinin hangi kanaldan size ulaşmak istediği.
Bir de maliyet tarafına bakın. Bir satış personeli istihdam etmenin maaşı, sigortası, tazminatı, yemek ve ulaşım giderleri var. Bu kalemleri topladığınızda, reklama ayırdığınız bütçenin yanında ne kadar küçük kaldığını görürsünüz. Ama bu hesap her işletmede aynı çıkmaz, o yüzden kendi rakamlarınızla yapın. Ajans ücretinin pahalı olup olmadığı konusunu ise reklam yönetimi ücreti pahalı mı? yazısında ele aldık.
Kanal seçimi işe göre yapılır
Sektöre bakarak kanal seçmek yanıltıcı olabilir. Bir güzellik merkezi için Google yorumları çok önemliyken web sitesi daha arka planda kalabilir; iş görsel olduğu için Instagram ön plana çıkar. Mühendislik gibi teknik ve kurumsal bir işte ise müşteri Google’da arama yapar, hizmet sayfalarına ve referanslara bakar. Bu durumda bütçeyi arama tarafına kaydırmak daha mantıklı olabilir. Arama reklamı tarafında Google reklam yönetimi hizmetimize bakabilirsiniz.
Ama “hangi kanal?” sorusu tek başına yetmez. Kitlenizin nerede aradığına ve hangi bilgiye baktığına bakmak gerekir. Bu tespit, müşterinin davranışını gözlemlemeden yapılamaz ve ölçüm tam burada devreye girer. Kanal kararını bir kez verip bırakmak yerine, her ay sonuçlara bakıp kaymayı göze almak daha sağlıklı.
Ajans seçerken bu konuyu nasıl sorarsınız?
Ajansla ilk görüşmede dijital pazarlama hizmetini anlatmalarını isteyin, ama sonuç vaadini değil iş akışını sorun. Hangi raporu, hangi sıklıkla göndereceklerini, bir sorun çıktığında kimin size ulaşacağını ve reklam hesaplarının kimin adına açılacağını öğrenin. Bu sorulara net yanıt veren bir ekip, işini de genelde düzenli yürütür. Yanıt bulanıksa bunu da bir bilgi olarak not edin ve sözleşmeye yazın.
Başlamadan önce yapılacaklar
Dijital pazarlamayı patronun vaktine uygun hâle getirmek için şu dört adım yeterli bir başlangıç:
- Reklam hesabına ve site analizine kimin erişebildiğini yazılı olarak not edin.
- Son üç ayın raporunu alın ve hangi kanalın hangi sonucu getirdiğini tek sayfada yazın.
- Ajansa hedef sorusunu netleştirerek iletin: bu ay istediğiniz şey telefon, form ya da WhatsApp mesajı mı?
- Rapor için sabit bir gün ve on dakikalık bir süre ayırın; takvime koyun.
Bu dört adım sorunu tek başına çözmez, ama işin kimde olduğunu ve ne sonuç aldığınızı bilmenizi sağlar. Zaten dijital pazarlamayı yönetmenin asgari hâli de budur.
Bu yazıdaki bilgiler, Mesut Karcıgil’in Digitalpedi kurucu röportajından ve Solar Gard Türkiye referans sayfamızdan alındı.
