GES projelerinde iş bir teklifle başlar ama asıl yük ondan sonra gelir. Keşif yapılır, malzeme sipariş edilir, ekip sahaya çıkar, hakediş ve ödeme takvimi işlemeye başlar. Sorun şu ki bu adımların her biri çoğu firmada ayrı bir yerde tutulur. Keşif bir defterde, teklif bir Excel dosyasında, sipariş bir yazışmada, tahsilat ise muhasebenin kendi dosyasında kalır. Proje takip programı dediğimiz şey bu parçaları tek bir proje kaydının altına toplamaktır.
Bu yazıda bunu bir enerji firması için kurduğumuz Geo Enerji CRM üzerinden anlatıyoruz. Sistemde 16 modül var ve keşiften tahsilata kadar işin tamamı aynı panelde ilerliyor. Yazıyı genel bir yazılım listesi gibi değil, bir projenin gününden güne nasıl izlendiği üzerinden kuruyoruz. Her bölümde hangi ekranın hangi kopukluğu kapattığını da söylüyoruz.
Bir GES projesi neden dört ayrı dosyaya dağılır
Sahada en çok bunu görüyoruz: proje adı aynı ama kayıtlar farklı yerlerde duruyor. Keşif notu ekibin telefonunda, teklif masaüstündeki bir tabloda, malzeme listesi tedarikçiyle yapılan yazışmada, ödeme ise muhasebenin ayrı defterinde. Hiçbiri tek başına yanlış değil. Yalnızca birbirlerini görmüyorlar.
Bu dağılmanın iki zararı var. Birincisi, bir kalemin fiyatı değiştiğinde hangi dosyanın güncel olduğu tartışılır. İkincisi, proje bitip dönem raporu istendiğinde her dosya elle toplanır ve rapor hazır olduğunda zaten eskimiş olur.
Bir proje takip programını ölçmenin ilk yolu şudur: bir projenin bütün kaydına tek bir yerden ulaşabiliyor musunuz? Ulaşamıyorsanız elinizdeki şey, adı yazılım olan bir dosya deposudur.
Keşif ile teklif arasındaki bağ kopmamalı
Keşifte görülen şeyle teklifte yazılan şey arasında doğrudan bir bağ olmalı. Geo Enerji CRM’de keşifler ve teklifler ayrı ekranlarda yönetiliyor, ama proje detayında iki sekme yan yana duruyor. Keşfi yapan kişi, hangi teklifin hangi keşfe dayandığını aynı projenin içinde görebiliyor.
Teklif tarafında iki nokta önemli. Birincisi, kalemler her seferinde baştan yazılmıyor. Hazırlanan teklif sürümleri saklanıyor ve onaylanan sürümden satın alma açılabiliyor. İkincisi, teklif Excel dosyası olarak indirilebiliyor. Müşteriye giden belge ile firmanın içindeki kayıt aynı kaynaktan çıkıyor; iki ayrı tabloyu eşitlemek zorunda kalmıyorsunuz.
Biz bunu şöyle düşünüyoruz: teklif bir belgeden çok, projenin ilk kaydıdır. Belgeyi program üretirse kayıt ile belge birbirinden kopmaz.
Proje başladıktan sonra kim nerede olacak
Teklif onaylandığında iş bitmiş olmaz, asıl kısım başlar. Kimin hangi projede olduğu, hangi işin açık kaldığı ve ekibin ne zaman sahada olacağı çoğu zaman ayrı bir takvimde ya da bir yöneticinin kafasında tutuluyor.
Geo Enerji CRM’de proje detayında kontrol listesi, personel, dosyalar ve evraklar ile not defteri sekmeleri var. İş takvimi ayrı bir ekranda işleri gün gün gösteriyor. Sahadaki ekip ile ofisteki yönetici böylece aynı projenin aynı işine bakıyor.
Burada bir karar vermek gerekiyor: kontrol listesini kim tutacak? Bizim önerimiz, listeyi bir kişinin sorumlu olması ve diğerlerinin yalnızca görmesi. Üç kişinin aynı listeyi güncellemeye çalıştığı yerde çoğu zaman kimse güncellemez.
Malzeme ve stok proje bazında takip edilmeli
Enerji projelerinde en pahalı hatalardan biri yanlış malzemenin yanlış zamanda gelmesi. Hangi malzemenin hangi tedarikçiden hangi fiyata alındığı hatırlanamayınca hem maliyet hem süre kayboluyor. Stok sayımla tutmuyorsa eksik parça iş durduğunda fark ediliyor.
Geo Enerji CRM’de tedarikçiler, fiyat kaydı tutulan ürün ve hizmetler ile satın alma ekranları ayrı yönetiliyor. Proje detayındaki Satın Alma sekmesi o projeye ait siparişleri gösteriyor. Stok tarafında manuel giriş ve çıkış kaydı tutuluyor; her ürünün güncel miktarı listede duruyor.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, stok çıkışının hangi projeye gittiğinin yazılı olması. Kayıt sahada girilmezse stok ekranı depodaki gerçeği yansıtmaz. Bu yüzden çıkış kaydını kimin girdiğini ve hangi projeye yazdığını baştan belirlemenizi öneriyoruz. Ayrı bir sayım gününden çoğu zaman daha işe yarar.
Tahsilat ile saha aynı ekranda görünmeli
Bir projede en çok sıkıntı yaratan şey, iş bittiği halde tahsilatın açık kalmasıdır. Muhasebe parayı görür, saha işi görür, ama ikisi yan yana gelmez. Alacak geç fark edilir ve nakit sıkışır.
Cari hesaplar ve hesap ekstresi müşteri bazında alacak ve borcu tutuyor. Projenin Finans sekmesi ise gelir ve gideri proje bazında gösteriyor. Böylece bir projenin kârda mı zararda mı olduğu, ilerleme durumuyla birlikte aynı yerden okunabiliyor.
Bu ayrım önemli. Projenin büyük kısmı bitmiş olması tahsilatın tamamlandığı anlamına gelmez. İkisini yan yana görmek, hangi projede sahanın, hangisinde kasanın önde olduğunu gösterir.
Kasa ve nakit akışı proje bazında nasıl görünür
Kasa defteri; kasa işlemlerini, sabit gider ve gelirleri ve vadeli işlemleri bir arada tutuyor. Finans durumu ekranında şirket kasası ile her projenin net bakiyesi birlikte görünüyor. Ayrıca 30, 60 ve 90 günlük nakit akışı tahmini grafiği var. Önümüzdeki üç ayda kasaya ne gireceği ve ne çıkacağı, sıkışma olmadan önce görülebiliyor.
Bu tahminin doğruluğu, sisteme girilen kayıtların eksiksiz olmasına bağlı. Vadesi girilmemiş bir ödeme ya da tahsilat, grafiğe de yansımaz. Programın bunu sizin yerinize düşünmesini beklemeyin; kayıt disiplini yazılımın bir parçasıdır.
Dönem raporu da elle toplanmıyor. Raporlar ekranında toplam gelir, toplam gider, net bakiye ve aktif proje sayısı sistemin kendi kaydından çıkıyor. Teklif dönüşüm oranları da aynı yerde duruyor. Rapor için dosya dolaştırma ihtiyacı böylece kalkıyor.
Hangi modüller hangi kopukluğu kapatır
Aşağıdaki tablo, Geo Enerji CRM’in modüllerini karşıladıkları sorunlara göre eşleştiriyor. Her firmanın tüm modüllere ihtiyacı yok; çoğu zaman önce en çok kanayan halkayı kapatmak yeterli olur.
| Kopukluk | Kapatan modül | Kimin kullanacağı |
|---|---|---|
| Keşif ile teklif arasında kalem kaybı | Keşif ve teklif yönetimi | Teklif hazırlayan ekip |
| Projede kim ne zaman sahada | Proje takibi ve iş takvimi | Saha ve yönetim |
| Malzeme fiyatı hatırlanmıyor | Tedarikçi ve satın alma | Satın alma |
| Stok sayımla tutmuyor | Stok yönetimi | Depo ve saha |
| Tahsilat geç fark ediliyor | Cari hesap ve finans | Muhasebe |
| Dönem raporu bayat çıkıyor | Raporlama | Genel müdür |
Ayarlar ekranı yalnızca genel müdür ve müdür rolleri için açık. Yetki karışıklığı çoğu zaman veri karışıklığına dönüşür, o yüzden bu sınırı baştan çizmek iyi bir başlangıç.
Bu yazının kaynağı Geo Enerji CRM ürün sayfamız ile yazılım kayıtlarımız. Firmanın adını paylaşmıyoruz; ekranları ve modülleri demoda birebir gezebilirsiniz. Veri taşıma tarafını merak ediyorsanız Excel’den yazılıma geçiş yazısındaki adımlar işinize yarar. Sistemin hangi kavramlardan oluştuğunu toparlamak isterseniz ERP nedir yazısına bakabilirsiniz.
Kontrol listesi
- Projenizin keşif, teklif, sipariş ve tahsilat kayıtları tek bir proje kaydının altında mı?
- Teklifin onaylanan sürümünden satın alma açılabiliyor mu?
- Sahadaki ekip proje durumunu görebiliyor mu, yoksa bilgi hâlâ telefonda mı?
- Stok çıkışlarının hangi projeye gittiği yazılı mı?
- Alacak ve tahsilat her proje için ayrı görülebiliyor mu?
- Dönem raporu sistemden mi çıkıyor, yoksa elle mi toplanıyor?
Bu listede üç ya da daha fazla “hayır” varsa dağınıklık artık bir yazılım sorunu. İlk adım olarak en çok para kaybettiren halkayı seçin ve onu tek bir ekrana taşıyın.
